Anarchisme

In de media wordt anarchisme regelmatig gebruikt als synoniem voor chaos, terrorisme of een stuurloze staat. Uw correspondent Frank Westerman schreef in NRC Handelsblad van 8 september: 'Honderd jaar na Bakoenin en Kropotkin lijkt in Rusland het anarchisme aan de macht.' Deze zin is niets anders dan een contradictio in terminis.

Anarchisme is resoluut tegen de staat, maar is zeker niet op macht belust. Integendeel, het keert zich tegen elke vorm van autoritaire verhoudingen en streeft naar zelfbestuur en zelfbeheer. Anarchisme is geen terrorisme of geweld en anarchisten sympatiseren niet met terroristen en zogenaamde nationale bevrijdingsbewegingen. Anarchisme betekent niet onverantwoordelijkheid, parasitisme, criminaliteit, nihilisme of immorali-teit, maar leidt tot het hoogste niveau van ethiek en persoonlijke verantwoordelijkheid.

Anarchisme is het ideaal van een samenleving zonder dwang, een samenleving waar lidmaatschap van alle organisaties vrij-willig is. Zo'n samenleving zal misschien nooit ontstaan, toch beschouwt de anarchist het als iets dat waard is om aan te werken.

Anarchisme is niet ontstaan als een massabeweging. Pierre Joseph Proudhon, de eerste persoon die zichzelf een anarchist noemde, was niet de leider van een anarchistische beweging maar van een breed-georiënteerde arbeidersbeweging. Ook Bakoenin was niet actief in een specifiek anarchistische beweging, maar een militant binnen de Eerste Internationale, en zijn groep stond bekend als Collectivisten. Pas na 1876 vinden we een grote groep, gecategoriseerd als'anarchist', en alleen in ongunstige zin gebruikt door Marx en zijn vrienden om de libertaire beweging aan te vallen.