Exit

Exit (Paul en Menno de Nooijer, 1997, Nederland). Ned.3 23.08-0.32u.

“Je kijkt alleen maar naar me als je foto's van me maakt”, zegt de vriendin tegen de jonge fotograaf. De jonge fotograaf zwijgt als het graf. Hij kijkt alleen maar. Ook de oudere fotograaf houdt zijn mond en kijkt. Via een schuifluikje in een celdeur blikt de oudere fotograaf terug op zijn leven als jonge fotograaf. Exit, een film over kijken en zwijgen, is de eerste lange productie van Paul en Menno de Nooijer. En een echte familiefilm, naar het lijkt. Vader Paul (1943) speelt de oudere fotograaf, zoon Menno (1967) speelt de jongere. Voordat hij aan zijn lange filmavontuur begon, had Paul - eerst solo, later samen met Menno - al een respectabele status opgebouwd als fotograaf en als maker van korte, zogeheten 'experimentele' films die behalve door uitbundig bloemetjesbehang en erotische preoccupaties (die verwantschap vertonen met die van zijn leermeester Frans Zwartjes), vooral gekenmerkt worden door indrukwekkende staaltjes pixillation: een animatietechniek waarbij 'echte' mensen en objecten worden gemanipuleerd.

De films, waaraan vader en zoon in Middelburgse afzondering plegen te werken (ze doen het liefst alles zelf: camera, regie, hoofdrol), zijn al eens adequaat omschreven als 'bewegende fotomontages'.

Probleem van Exit is dat er dit keer zo nodig een 'verhaaltje' verteld moest worden. De anecdote over een jonge fotograaf die gaandeweg de welwillendheid van zijn vriendin verspeelt, furore maakt met composities vol Rubensiaans naakt, bloed en vis, bijna bezwijkt onder de verlokkingen van het grote geld en nog erg veel last heeft van een onverwerkt jeugdtrauma, is op z'n zachtst gezegd potsierlijk.

De De Nooijertjes zijn geen vertellers. Tot de mooiste momenten van Exit behoort de scène waarin de jonge fotograaf onder de lakens zijn slapende vriendin fotografeert. We zien het resultaat daarvan: het beeld vult zich met achttien puzzelstukjes, achttien zichzelf ontwikkelende polaroids die bij elkaar de jongedame laten zien.

De betere fotograaf doet er verder het zwijgen toe.