Boven de gordel

Commerciële omroepen moeten ook subsidie krijgen voor mooie programma's, vindt staatssecretaris Rick van der Ploeg. Ik hoorde het, toen ik de tv-gids doorbladerde. De staatssecretaris vindt de publieke omroep te laagdrempelig, niet te verwarren met kunst, want die is volgens hem weer te hoogdrempelig. Maar als je het tv-aanbod van een week ziet, springt het verschil tussen publiek en commercieel meteen in het oog. Misschien dat publieke omroepen te diep buigen voor het publiek, maar bij de commerciële omroep is een flink deel van de drempel weggeslagen.

Alleen in de snelle nieuwsgaring is er sprake van concurrentie tussen publiek en commercieel. RTL4-nieuws doet niet onder voor het NOS-journaal. Het is knap wat deze commerciële nieuwsrubriek met een krimpend budget aan beelden kan vertonen. Verder kopen de drie commerciële zenders veel aan uit het buitenland en hun eigen producties mikken lager dan de publieke programma's.

Pornografie zul je nooit zien op de publieke zender, evenmin als een programma als Echte Mannen gisteravond. Het idee, een programma over de vraag “wat zijn nog échte mannen?”, is origineel maar RTL4 maakt het zich gemakkelijk. Gisteren kon de kijker zien hoe de hoofdredacteur van Playboy de voorgangster van het programma, Mylène de la Haye, vroeg om naakt te poseren. Ze praat een minuutje met bouwvakkers die naar vrouwen fluiten. Wat mij betreft mag het, maar de overheid moet er geen cent voor geven.

Natuurlijk geven we daar geen geld aan, zegt Van der Ploeg, het gaat er om de commerciële zenders te verheffen. Ze moeten met de publieke zenders meedingen om subsidiegeld voor hoogwaardige producties. Helaas werkt het averechts. De publieke omroep moet toch al een deel van de inkomsten van de radio- en tv-gidsen inleveren nu ook kranten die gegevens krijgen. Vergelijk het met de universiteiten die steeds harder moeten vechten om steeds minder broodkruimels, zodat ze naar het bedrijfsleven vluchten. Ook de publieke omroepen verliezen aan objectiviteit omdat ze zich uit armoe laten sponsoren door bedrijven.

Van der Ploeg geeft de Britse situatie als voorbeeld. Maar de publieke en commerciële omroepen beschikken daar over meer geld dan de Nederlandse. Brittannië is groot. Een BBC-wetenschapsprogramma als Horizon kan hier wel gemaakt worden, maar daar moet de redactie dan wel weken financieel van bij komen. Bovendien zou er een farmaceutische sponsor in de aftiteling staan.

Gisteren behandelde Horizon seksuele stoornissen. Vijftig minuten lang werd de kijker getracteerd op knap grafisch studiowerk, interviews met onderzoekers in Amerika en ook in Nederland. Het Viagra-debat werd in een historische context geplaatst van tientallen jaren onderzoek en bagatellisering. Opmerkelijk was de Amerikaanse auto-onderdelen-verkoper die na vergeefse bezoeken aan een arts zelf een erectiehulpmiddel uitvond: een vacuum zuigende pompcilinder die hij uit zijn handel had gefabriceerd.

In Nederland heeft Zembla goed de ruimte gekregen. In ruim drie kwartier - te lang voor de commerciële zender - krijgt de kijker alle kanten van een onderwerp te zien. Zo volgde Zembla gisteren het onderzoek in de mensensmokkel van de 173 Tamils die vorig jaar per vliegtuig op Schiphol aan kwamen. Ze gebruiken de asielzoekerscentra als gratis tussenstation voor hun verdere reis. Vorige week reisde Zembla met Bosnische vluchtelingen terug naar Bosnië. Per bus en op kosten van de Nederlandse overheid die de Bosniërs wil laten wennen. De Bosniërs beschouwen het als vakantie want ze willen niet blijven. Ondanks de Nederlandse subsidies en hulpverzoeken uit hun land.

Voor een klein land heeft Nederland een rijk en gevarieerd aanbod op de televisie, diverser dan bijvoorbeeld Amerika. Van de platste porno tot de schoonste symphonieën, het is allemaal te zien, op buitenlandse en Nederlandse zenders. Dat in stand te houden moet de missie zijn van de overheid.