Windhoos Deventer: help, waar is het dak?

Een windhoos richtte gisteravond grote schade aan in Deventer en omgeving. Twee minuten storm, werk voor dagen.

DEVENTER, 10 SEPT. Twee minuten duurde het, drie hooguit. We zijn net binnen als de wind, donder en regen zo dicht als een zwartfluwelen gordijn door de straat jaagt. Dan stuift er onder geraas van brekend glas en vallende stenen opeens een windvlaag door de kamer. Ik ren naar boven. Gelukkig, het badkamerraam zit er nog in. Maar waar komt die tocht dan vandaan? De deur naar de zoldertrap waait open. Ik kijk omhoog. Bliksem, grijze lucht en zolderbalken die druipen van het water. Help, waar is mijn dak?

De natuur is de baas op straat als een windhoos woensdagmiddag rond kwart voor zes over de Deventer ziekenhuisbuurt trekt, vanuit Twello over de burgemeesterswijk naar Schalkhaar, Raalte en Hellendoorn. Een omvergeblazen bouwkeet, omgewaaide schuttingen en ontwortelde bomen - in het belendende stadspark sneuvelde een kwart van de bomen, waarvan enkele met een stam van 80 centimeter en een leeftijd van 150 jaar oud. Maar ook door bomen verpletterde auto's, kapotte dakpannen die het dakzeil van een lelijke eend vernielden, en een man die verontwaardigd schreeuwt dat al het water uit zijn vijvertje is gezogen.

Een windhoos is een smalle, slurfvormige uitzakking aan de onderzijde van de wolkenmassa van de onweersbui, legt medewerker Reinier van den Berg van Meteo Consult uit. In deze slurf wordt de lucht spiraalsgewijs met grote snelheid omhoog gezogen. Het is een soort stofzuiger. De ronddraaiende lucht kan een snelheid van 400 tot 500 kilometer per uur halen. Dat gebeurt vooral in de VS, waar men dan spreekt van een tornado of twister.

Natuurgeweld verbroedert, zo blijkt in Deventer. De beide buren met wie we ons dak delen aarzelen geen seconde. We maken foto's voor de verzekering, bellen de dakdekker en hij komt met drie man, belooft hij, want “wie het eerst komt die het eerst maalt”. De wind moet achter het huis onder de pannen zijn gedoken en heeft toen denokvorst en de pannen aan de andere kant meegezogen, analyseert hij even later.

We kijken hem vragend aan. Dus? “Hebben jullie zelf pannen, want dit type wordt niet meer gemaakt? ” De buurman wijst op stapels in zijn garage. “Ja”, zegt de dakdekker, “Vanavond nog liggen er nieuwe pannen, en de nokvorst volgt volgende week zodra het weer droog is.”

Pagina 2: 'Kom bij mij, daar is het veel erger'

Maar nog geen uur later slaat de gemoedelijke sfeer op straat ineens om. Komt het door de tv-camera's of de microfoons van radioploegen die ongevraagd onder je neus worden gedrukt? Niet alleen.

Een keurige vrouw in rok, een jaar of 35, springt haar fiets af en begint te gillen naar de werklui op het dak. “Jullie moeten hier weg. Kom bij mij, in de Swaefkenstraat, daar is het veel erger.” De dakdekkers halen hun neus op. Ze hadden het kunnen weten, mompelt er een. “Altijd is het ieder voor zich.” De vrouw komt hierna aan de beurt belooft de dakdekker. Ze druipt mopperend af. Intussen trekken ook nieuwsgierigen in optocht voorbij. Erg hoor, zegt een vreemde meneer. Hij klampt me met draaiende videocamera aan. “Ik woon in de Zwolsewijk, daar is niks gebeurd. Maar bij het postkantoor is het vreselijk. Overal bomen op de weg. En een autobestuurster is dood, haar baby ook.” Navraag bij politie leert dat er geen doden en gewonden zijn. De man is een ramptoerist. Tijd om naar binnen te gaan. De mensen spelen weer de baas op straat. Meteo Consult vermoedde gistermiddag al dat er een windhoos in aantocht was. Het stelde vast dat er “een snel activerende lijn met onweersbuien” naderde. Daar kwam bij dat de opbouw van de atmosfeer bijzonder instabiel was, in het bijzonder het windpatroon in de onderste vijf kilometer van de atmosfeer. Zo ontstond er aan de grond een krachtige zuidenwind (windkracht vijf), maar op 500 meter stormde het al min of meer uit het zuidwesten. Zulke omstandigheden bevorderen de ontwikkeling van een windhoos in een onweersbui sterk, aldus Meteo Consult.

In Nederland komen snelheden van 400 kilometer van windhozen vrijwel nooit voor. Hier gaat het meestal om 100 tot 150 kilometer. Een hoos duurt meestal niet langer dan tien minuten.