Vervuiling bij natuurpark Doñana is 'alarmerend'

SEVILLA, 10 SEPT. De vervuiling rond het Zuid-Spaanse natuurpark Doñana, het belangrijkste fourageer- en overwinteringspunt van trekvogels in Zuid-Europa, is alarmerend. Dat stelt de Spaanse vogelbescherming SEO/Birdlife. Volgens onderzoek van SEO/Birdlife worden hoge concentraties aan zware metalen in het omliggende milieu en de voedselketens aangetroffen. Dit vormt een directe bedreiging voor vier tot zes miljoen trekvogels die het gebied frequenteren.

De vervuiling blijkt uit een onderzoek dat de Spaanse vogelbescherming heeft verricht naar de waterplanten die worden aangetroffen in het voedselrijke moerasgebied aan de rand van Doñana. Daarbij werden concentraties van zink, cadmium, magnesium en lood aangetroffen, die zes tot meer dan honderd maal boven het gebruikelijke niveau liggen. De vogelbescherming vreest dat de zware metalen zich nu ook in hoge concentraties in schelp- en weekdieren bevinden.

Volgens de SEO/Birdlife-woordvoerder Francisco Castro bestaat hiermee het grote risico van massale vergiftiging van de trekvogels die dit najaar uit het noorden van Europa arriveren om in Doñana te fourageren of te overwinteren. De autoriteiten hebben al maandenlang geen enkele maatregel genomen om de vogels bij het vervuilde gebied weg te jagen. Al eerder verzamelde de organisatie grote aantallen dode steltlopers in het park waarin hoge concentraties metalen werden aangetroffen.

Volgens woordvoerder Castro is er rond het natuurpark een “absolute tragedie” gaande, sinds eind april een vloedgolf van naar schatting drie miljoen ton giftige modder met het afvalwater van de pyrietmijnen van Aznalcollar vrijkwam. De gifstroom werd met dijken tot stilstand gebracht in het moerasgebied naast het nationale natuurpark Doñana. Gedurende de zomermaanden en het begin van de herfst is dit de plek waar de meeste vogels hun voedsel halen.

Volgens de officiële berichten van de Spaanse regering en de regio-autoriteiten van Andalusië vloeit het vervuilde water gezuiverd en wel terug naar zee. Maar SEO/Birdlife uit scherpe kritiek op de manier waarop dit is gebeurd. Niet alleen kwam de waterzuivering pas een maand geleden op gang, ook twijfelt de organisatie of de speciaal aangelegde installatie en het meertje waarin het sterk verzuurde water werd geneutraliseerd met natriumcarbonaat, goed hebben gefunctioneerd. Zo zouden de giftige organische metaalverbindingen niet uit het water zijn gefilterd, terwijl een belangrijk deel van het water zonder enige zuivering te hebben ondergaan zou zijn weggepompt. Ook heeft zich op de bodem van het moerasgebied inmiddels sterk vervuild slib afgezet.

De Spaanse vogelbescherming toont zich bovendien weinig optimistisch over de opruimwerkzaamheden van de vervuilde grond langs de oevers van de Guadiamar, de rivier waarin de giftige modderstroom terecht kwam. Terwijl van regeringswege wordt verzekerd dat de werkzaamheden zijn geklaard voordat in oktober de regenbuien losbarsten, meent de vogelbescherming dat het grootste deel van de vergiftige grond nog niet is verwijderd. SEO/Birdlife vreest dan ook dat de gebruikelijke overstromingen in het najaar nog grote hoeveelheden gif met zich mee zullen voeren.

De vogelbescherming dringt aan op een grotere inspanning bij het verwijderen van de giftige modder en het opvoeren van de kwaliteit en capaciteit van de waterzuivering. Daarnaast zou geluidsapparatuur aangebracht worden om te voorkomen dat de trekvogels in het betroffen gebied voedsel zoeken. “Op dat laatste dringen we al vier maanden tevergeefs aan”, aldus SEO/Birdlife woordvoerder Castro. Een groot aantal vogels die in de zomer in het gebied verbleven, zoals ooievaars, reigers en rode wauwen hebben zich volgens de vogelbescherming de afgelopen maanden gevoed op het waterrijke terrein met de giftige modder.

Onder de bedreigde trekvogels bevinden zich naar schatting honderdduizenden steltlopers, ganzen en eenden uit Nederland. Studies hebben uitgewezen dat circa zestien procent van de trekvogels die Doñana aandoen uit Nederland is komen overvliegen.