Publiek en commercieel

“EEN WAARLIJK publiek prachtnet komt niet boven kijkcijfer vijf”, schamperde de toenmalige bewindspersoon voor mediazaken d'Ancona in 1993. Dan maar wat minder zuiver, was haar recept voor de publieke zenders. Dat hebben zij zich geen twee keer laten zeggen. Maar nu komt de nieuwe staatssecretaris, partijgenoot Van der Ploeg, het publieke bestel verwijten dat het te commercieel programmeert en zich te weinig profileert.

Eigenlijk weten ze in Hilversum zelf ook wel dat het oude recept niet werkt, “dat de strijd met Henny Huisman niet te winnen is”. Zo zei de nieuwe netmanager van Nederland 1, Daalmeijer, het deze zomer tegen de Volkskrant. Dat moet de publieke omroep volgens hem ook helemaal niet willen; hij moet zich “beperken tot kijkers met politieke en culturele interesse”.

Zelfs in dit reservaat is de publieke omroep niet helemaal veilig, als het aan Van der Ploeg ligt. Hij vindt dat commerciële omroepen zoals RTL4 moeten kunnen meedingen naar de subsidies voor culturele programma's. NOS-voorzitter Wolffensperger protesteert tegen gelijke behandeling. Bepleitte zijn partij D66 niet ooit dat de omroepbijdrage niet naar vaste omroepinstellingen moet gaan maar naar de concrete programmacategorieën die van publiek belang worden geacht?

De speciale relatie van publieke omroep met de overheid, waarop de NOS-voorzitter zich beroept om het cultuurpotje exclusief te houden, maakt het alleen maar erger. “Overheid op afstand” was juist de bedoeling van de Mediawet. Daar is toch al weinig van terechtgekomen, zoals het Commissariaat voor de Media signaleert in zijn jongste jaarverslag. Zelf eist deze toezichthouder op Hilversum overigens “een hoofdrol en niet een bijrol” op. Hoezo, is het Commissariaat dan géén overheid?

Snoepen uit het subsidiefonds zou trouwens voor de commerciële omroep wel eens een prijs kunnen hebben. Formeel gelden de RTL-zenders als Luxemburgs en staan ze buiten het Nederlandse bestel. Het Commissariaat probeert hen echter met een beroep op Europese regelgeving toch in zijn greep te brengen. Toezicht op sponsoring en dergelijke. De rechter heeft in mei een poging van het Commissariaat afgewezen. Maar publieke subsidies brengen al gauw publieke verplichtingen mee.