Prominenten vegen vloer aan met monarchie

ROTTERDAM, 10 SEPT. “Een inventarisatie van alle denkbare argumenten om de monarchie af te schaffen en de republiek te stichten.” Zo karakteriseert samensteller Tom Rooduijn een bundel met artikelen tegen de monarchie die vanaf morgen in de boekhandels ligt. Het eerste exemplaar wordt vanavond in Amsterdam aangeboden aan “een hooggeplaatst persoon van koninklijke bloede”. Aansluitend heeft een debat over het boek plaats.

In het boek De Republiek der Nederlanden. Pleidooien voor het afschaffen van de monarchie vegen prominente Nederlanders de vloer aan met de constitutionele monarchie met kracht van staatsrechtelijke, psychologische, morele en politieke argumenten. Rector-maginificus Pieter Akkermans van de Erasmus Universiteit in Rotterdam laakt het ondemocratische karakter van de monarchie, niet alleen ten opzichte van het volk dat het staatshoofd niet kan kiezen maar ook ten opzichte van het staatshoofd zelf, dat nooit zelf om de functie heeft gevraagd.

Psycholoog Jaap van Heerden ziet in het geloof in een staatshoofd dat al zijn onderdanen liefheeft en graag ontmoet een teken van “infantilisme”. Van Heerden: “De oorsprong hiervan ligt in de kleutertijd, vermoed ik: de aansprekende gedachte dat er altijd op het beslissende moment een goede fee is, of een dappere prins of een edelman, die in het slachtoffer één van zijn onderdanen herkent.”

Emeritus-hoogleraar cardiologie Ad Dunning schrijft dat als het om genetisch bepaalde erfopvolging gaat, zich onder het gewone volk net zo goed troonpretendenten bevinden als onder de leden van de Oranje-dynastie. Dunning: “In de allereerste plaats blijken ze buitenechtelijke nakomelingen in vrijwel elke generatie te hebben, die genetisch dichter bij Willem van Oranje staan dan de huidige familie.”

Het idee voor het samenstellen van het boek werd in het najaar van vorig jaar geboren bij Tom Rooduijn, journalist bij NRC Handelsblad, en Joris Abeling, de in februari dit jaar overleden oud-medewerker van deze krant. De publicatie van het boek is geïnspireerd door de oprichting in 1996 van het zogenoemde Republikeins Genootschap, waarin een kleine groep vooraanstaande ondernemers, bestuurders en publicisten is verenigd onder voorzitterschap van Pierre Vinken, voormalig topman van Elsevier. Begin dit jaar werd tevens het Nieuw Republikeins Genootschap opgericht in Rotterdam door twee studenten economie. Enkele auteurs in het boek zijn lid van een van deze genootschappen.

Rooduijn: “De oprichting van deze genootschappen hebben tot een overdreven aandacht in de media geleid, vermoedelijk als gevolg van het taboe dat op het onderwerp rust. Dit boek beoogt niet de monarch te verdrijven zoals in 1917 in Rusland. Wel hopen we de discussie op een wat meer rationele manier te kunnen voeren.”