Glaskunstbeurs in Leerdam; Doorzichtige kunst

De Glaskunstbeurs 11, 12 en 13 sept in Cultureel Centrum Het Dak, Tiendweg 9, Leerdam. Open: vr 16-21u, za/zo 10-17u. Toegang ƒ 15 incl. catalogus. De glasfabriek Royal Leerdam Kristal, Lingedijk 8. Open 12 en 13 sept 12-17u toegang gratis op vertoon van entreebewijs van glaskunstbeurs. Nationaal Glasmuseum, Lingedijk 28, t/m 4 okt overzichtstentoonstelling van glasontwerper Willem Jacob Rozendaal. Open di t/m vr 10-17u, za/zo 13-17u. Toegang ƒ 6 Glascentrum Leerdam, Zuidwal, t/m 30 sept glasblazers aan het werk. Open di t/m za 10-18u, zo 12-18u. Toegang ƒ 6

Het recept is eeuwenoud: zand, soda en kalksteen. In de oven, verhit tot veertienhonderd graden Celsius, ontstaat een vloeibare mengsel dat zich leent voor talloze toepassingen: glas. Bert Haanstra maakte in 1958 een Oscarwinnende film over dit wonderbaarlijke product. Hij vergeleek de glasblazers toen met jazzmusici en filmde de stoere, zwetende mannen in de Leerdamse glasfabriek terwijl ze als ware tovenaars met gloeiende klompen vloeibaar glas aan lange staven de meest prachtige vormen maakten.

Veertig jaar na het verschijnen van Haanstra's film is er weinig veranderd in de glasindustrie. In Leerdam, Nederlands hoofdstad op het gebied van de glaskunst, wordt in de 'Vereenigde Glasfabrieken' Royal Leerdam Kristal nog dagelijks op ambachtelijke manier glas geblazen. De wereldberoemde fabriek stelt in het kader van de tiende Glaskunstbeurs, die van 11 t/m 13 september in het stadje aan de Linge plaatsvindt, haar deuren open voor het publiek. Ook in het pas geopende Glascentrum Leerdam, gevestigd in een oude houtzagerij in het centrum van de stad, is vanaf tribunes te volgen hoe ambachtelijke glasblazers in een half uur tijd schalen, vazen en glazen uit het vuur toveren.

In Cultureel Centrum Het Dak, waar de tiende Glaskunstbeurs plaatsvindt, zijn honderd stands ingericht door internationale glaskunstenaars, verzamelaars en galeries. Als er binnen de kunstwereld één discipline is met een eigen circuit en bijbehorend publiek, dan is het de glaskunst wel. Alleen in Nederland bestaan er tientallen galeries die zich hebben gespecialiseerd in glas en kristal. Er zijn 'glas'-tijdschriften en gespecialiseerde musea. Toch valt er ook voor de leek op de Glaskunstbeurs, de KunstRai van de glaswereld, genoeg te beleven.

De prijzen van de voorwerpen op de beurs lopen uiteen van vijftien gulden voor een simpel drinkglas tot 140.000 gulden voor een unieke vaas uit de Art Nouveau-periode. Kunsthandelaren bieden glaswerk te koop aan van gerenommeerde namen, plaatsen en stijlen uit alle windstreken van Europa: van het beroemde Venetiaanse glas van het eiland Murano tot het Leerdamse glas van A.D. Copier en van de rijke Art Deco-periode tot de sobere studio-glasbeweging. Maar ook minder voor de hand liggende voorwerpen als sieraden en olielampen zijn op de beurs te vinden, mits ze voor 75 procent uit glas bestaan, want alleen dan wordt gesproken van glaskunst. De bezoekers die hun glaswerk van de hand willen doen, kunnen terecht bij de stand van het veilinghuis Sotheby's, waar een expert kosteloos twintigste-eeuwse glaskunst taxeert.

Wie na het bezoek aan de beurs nog niet genoeg glas heeft gezien, kan richting het riviertje de Linge lopen, waar het Nationaal Glasmuseum is gehuisvest in de villa van de voormalige directeur van de glasfabriek, P.M. Cochius. Hier is naast een permanente tentoonstelling over de geschiedenis van de glaskunst een expositie rond het werk van de ontwerper Willem Jacob Rozendaal ingericht. Een paar honderd meter verder is de Glas Galerie Leerdam, waar het nieuwste werk van Floris Meydam wordt gepresenteerd. Ook de moeite van een bezoek waard is Galerie de Vlietskant, de uitvalsbasis van de beroemdste vader en zoon uit Leerdam, glasblazers Willem en Bernard Heesen. Vergeet niet om tijdens de wandeling door Leerdam goed rond te kijken, want aan de gevels zijn op verschillende plaatsen glazen lichtornamenten bevestigd. Ook kom je onderweg overal straatvitrines tegen, gevuld met, hoe kan het ook anders, Leerdams glaswerk.