Eindeloos wachten op Russisch herstel

Gebrek aan harde valuta in Oost-Europa heeft rechtstreekse gevolgen voor de handel met het Westen, dus ook op het wegvervoer. Geen geld, geen vracht. Op verschillende plaatsen in Nederland wachten Oost-Europese chauffeurs geduldig op lading.

ROTTERDAM, 10 SEPT. Rudolf Stagis, een gezette vrachtwagenchauffeur uit Litouwen, roert achter zijn stuur nog maar eens door zijn koffie. Dan stapt hij uit, strekt zijn benen en verzucht: “Wachten, wachten, wachten, de hele dag wachten we.”

Stagis wacht samen met ruim zeventig andere Oost-Europese vrachtwagenchauffeurs op het truckpark in de Rotterdamse Waalhaven-Zuid op retourvracht. En die is er niet. Sinds het uitbreken van de roebelcrisis in Rusland wantrouwen West-Europese leveranciers Oost-Europese valuta's. Ze willen boter bij de vis en die boter bestaat uit Duitse marken of Amerikaanse dollars. Maar Westerse valuta's zijn schaars en duur geworden in Oost-Europa.

Zonder geld geen vracht, en dus staan de vrachtwagenchauffeurs uit onder andere Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland, en Bulgarije stil. De meeste sinds begin september, een enkeling al vanaf eind augustus. Ze staren gelaten door het raam van hun vrachtwagen, bladeren af en toe wat door een tijdschrift of steken een sigaret op.

De Wit-Rus Grigory, aangekomen op 1 september, maakt in de regen een praatje met een landgenoot. Hij heeft “geen idee” wannneer hij weer kan vertrekken. Boos lijkt hij daar niet over, geïrriteerd evenmin. Hij vertelt dat zijn baas hem 500 Duitse marken heeft meegegeven en daar kan hij voorlopig nog mee vooruit. Hij heeft niks te klagen, beklemtoont hij. Het is soms niet gemakkelijk om de tijd de doden, maar in het gebouwtje van het truckpark kan hij naar het toilet, een douche nemen, koffie of thee halen en voor vijf gulden draait zijn was.

In hetzelfde gebouwtje staan vier tafels, wat houten stoelen en een televisie. Er wordt gezapt tussen Duitstalige kanalen en Eurosport. Een Bulgaarse chauffeur hangt over de tafel en gaapt. Hij is sinds vijf dagen in Rotterdam. Vanmorgen heeft hij boodschappen gedaan bij de nabijgelegen Aldi. In het centrum van de stad komt hij niet. “Te duur”. Hoe hij de dagen verder doorbrengt? “Ik slaap veel. En ik wacht op een fax uit Sofia.” De fax met de laadopdracht. Daar wachten ze allemaal op. Ook de mannen die tv kijken willen niet klagen. Lang wachten, ach, het hoort erbij. Maar zó lang wachten, dat gaat je niet helemaal in de koude kleren zitten. “Eén, twee dagen stilstaan, we weten niet beter,” zegt een van hen. “Maar nu? Nu weet ik helemaal niets.” Volgens de projectleider van het truckpark, H. van den Herik, is de huidige situatie niet kritiek. “De meeste chauffeurs zitten nog niet op zwart zaad. Ze hebben nog geld over of krijgen van hun baas wat extra.”

Hij omschrijft de sfeer op het truckpark als gemoedelijk. Maar vroeg of laat komt aan het geduld van de chauffeurs een einde, voorspelt Van den Herik. “Onderhuids moet het toch broeien.” Als de financiële crisis in Oost-Europa aanhoudt, zal een flink aantal chauffeurs uiteindelijk zonder vracht vertrekken, meent hij. “Ze kunnen hier ook niet eeuwig blijven.”

Het voorstel van verladersorganisatie EVO en het Nederlands Centrum Handelsbevordering (NCH) om de ruilhandel tussen Nederland en Rusland te stimuleren biedt volgens hem weinig soelaas. “Welke Rus koopt op dit moment de spullen die dan meegebracht worden?”

De situatie in Rusland zelf zal moeten verbeteren, weet Van den Herik. Gebeurt dat niet en raken de wachtende chauffeurs echt in de problemen, dan rekent hij op een noodplan van het Gemeentelijk Havenbedrijf en de stichting voor humanitaire hulp in Oekraïne, Sputnik. Dat plan voorziet in de verstrekking van wat zakgeld, drank en broodjes en telefoonkaarten om mee te bellen naar het thuisfront. Grigory wacht voorlopig rustig af. Goedgemutst trakteert hij op koffie. Morgen belt hij in ieder geval zijn vrouw en zoontje van negen weer. Dat doet hij om de dag. “Hallo hallo, ik wacht nog steeds, zeg ik dan.” Hij kan er zelf nog om lachen.