Economische macht

De economische macht in Rusland is in handen van enkele zeer rijke, zeer machtige ondernemers. Onder hen is een groep van zeven bankiers, ook wel spottend 'de G-7' genoemd. Ze voeren onderling een gevecht op leven en dood.

STEENRIJK

Alekperov, Vagit. Zakenman, baas van oliegigant LUKoil. Azeri van geboorte, mijningenieur, altijd werkzaam geweest in de olie-industrie, eerst in Azerbajdzjan, later in Tjoemen in Siberië. In 1990 onderminister van Olie- en Gasindustrie. Bouwde na, zijn vertrek in 1992, LUKoil op door fusie van een aantal oliebedrijven, mede dankzij hulp van de toen zeer machtige Oleg Soskovets. Steenrijk dankzij aandelenbezit. Heeft LUKoil (eerste 'verticale' oliebedrijf dat zowel produktie als raffinage en marketing voor zijn rekening neemt) in korte tijd tot het grootste oliebedrijf van Rusland gemaakt, met een beleid van agressieve expansie. Pocht dat hij binnen vijftien jaar Exxon kan kopen.

PEETVADER

Berezovski, Boris. Op zijn 52ste veelvoudig dollar-miljardair en Ruslands rijkste zakenman, belangrijkste lid van wat wel schertsend (ook door hemzelf) de 'G-7' is genoemd, de groep van zeven superrijke oligarchen die naar eigen zeggen de helft van de Russische economie beheersen en grote invloed uitoefenen op de politiek. Studeerde automatisering en werkte in Sovjet-tijden als docent bestuurskunde. Richtte na de val van het communisme Logovas op, al snel het grootste autobedrijf van Rusland. Breidde zijn invloed op de media uit door belangen in de tv-zender ORT. Het Amerikaanse blad Forbes heeft hem ervan beschuldigd zijn miljardenrijkdom in samenwerking met de Tsjetsjeense mafia te hebben vergaard. Is volgens Forbes 'de peetvader der peetvaders van Rusland'. Financierde Jeltsins campagne voor een tweede termijn als president. Haalde hem ook over tot de benoeming van Anatoli Tsjoebais tot supervisor van het hervormingsproces. Door Jeltsin in oktober 1996 benoemd tot plaatsvervangend secretaris van de machtige Veiligheidsraad, maar na dertien maanden ontslagen na een conflict met Tsjoebais over de privatisering van lucratieve staatsbedrijven. Sinds april combineert hij het management van zijn enorme zakenimperium met het secretariaat van het GOS, het Gemenebest van Onafhankelijke Staten.

VRIENDSCHAPPEN

Chodorkovski, Michail. Chemicus. Ooit beschermeling van Michail Gorbatsjovs conservatieve rivaal Jegor Ligatsjov. Nam dankzij Ligatsjov in 1987 de handelsfirma Menatep over en mocht zo als eerste vrije ondernemer sinds 1917 in valuta doen. Zit nu in olie, koper, tin, textiel en papier, de staatstelevisie, het persbureau Itar-Tass en het weekblad Literatoernaja Gazeta. Wil samen met Berezovski het olieconcern Rosneft uit handen van Gazprom en LUKoil houden. Biedt bescherming aan het (althans tot de huidige crisis) bloeiende, door Nederlanders geleide bedrijf Independent Media. Is in zijn politieke vriendschappen nooit kieskeurig geweest: van Jeltsins inmiddels in ongenade gevallen lijfwacht Aleksandr Korzjakov ('de Raspoetin van het Kremlin'), via voormalig vice-premier Oleg Soskovets (representant van het militair-industrieel complex), tot de vorige week afgetreden premier Viktor Tsjernomyrdin.

PRIVILEGES

Fridman, Michail. Ging als student in 1987 in zaken. Zijn bedrijf Alfa kreeg dankzij Jeltsins minister van Buitenlandse Handel, Pjotr Aven, allerhande financiële faciliteiten en privileges. Stak de winst in de olie-, geneesmiddelen-, voedings-, glas- en cementproductie. Aven is inmiddels zijn rechterhand in de Raad van Bestuur van Alfa.

GOUD

Goesinski, Vladimir. Ooit theaterdirecteur. Stichtte medio jaren tachtig een 'coöperatie' voor kantoorartikelen. Zijn bedrijf Most kwam van de grond toen Goesinski de goudvoorraden van de communistische partij ging beheren en later de bankier werd voor het 'booming' Moskou van burgemeester Joeri Loezjkov: een lucratieve baan, gezien het megakarakter van diens projecten. Beheerst nu, behalve een eigen paramilitaire groep, de televisiezender NTV, het radiostation Echo Moskvy en enkele kranten.

VOETBALCLUB

Potanin, Vladimir. De jongste van de topbankiers. Bouwde vanaf 1990 met handel in staatsobligaties de bank Oneksim op. Beheerst nu ondernemingen als de nikkelgigant Norilsk Nikkel, het communicatiebedrijf Svjazinvest, enkele oliebronnen, ZIL-auto's, ijshockey- en voetbalclub CSKA en kranten. Een van zijn beste vrienden is scheidend vice-premier Anatoli Tsjoebais. Hij is zelf ook even vice-premier geweest.

KREMLIN-BANK

Smolenski, Aleksandr. Begon zijn loopbaan als handelsfirmant voor de communistische partij van de Sovjet-Unie. Zijn bank SBS-Agro regelde de financiën van het Kremlin - reden voor diepe vriendschap met de dubieuze lijfwacht van Jeltsin, Aleksandr Korzjakov. Opende een filiaal in de 'gouden bocht' te Amsterdam en heeft macht over enkele bladen en uitgeverijen. Zijn belangrijkste wapenfeit: de privatisering van olieconcern Sibneft zo arrangeren dat Potanin (zie aldaar) achter het nest moest vissen.

PRO-LEBED

Vinogradov, Vladimir. Begon zijn carrière als veredeld boekhouder bij de Sovjetbank voor bouwnijverheid. Zijn Inkombank zit in staal, aluminium en kleding maar is over zijn top heen, al gaat het gerucht dat hij de succesvolle verkiezingscampagne van ex-generaal Aleksandr Lebed voor het gouverneurschap van de regio Krasnojarsk heeft gefinancierd.

GASBAAS

Vjachirev, Rem. Zakenman op superschaal, in staat de Russische regering op de knieën te dwingen. De baas van Gazprom, 's wereld grootste bedrijf. Beheerst, samen met Jeltsins voormalige steun en toeverlaat Viktor Iljoesjin, het aardgasmonopolie in Rusland (een derde van de wereldvoorraad) alsmede twee vakbondskranten. Kreeg van zijn voorganger als Gazprom-baas, Viktor Tsjernomyrdin, een grandioze entree en fiscale voordeeltjes in ruil voor financiële hulp aan de schatkist. Kwam in conflict met Tsjernomyrdins opvolger als premier, Kirijenko, die de fiscus op Gazprom afstuurde en trachtte beslag te leggen op de activa van het bedrijf, omdat het 2,5 miljard dollar te weinig belasting zou hebben betaald. Beweerde dat het beleid van de regering, met vrijwel gratis gasleveranties aan de Oekraïne, Wit-Rusland en Joegoslavië, zijn Gazprom gigantische verliezen oplevert. Dreigde de gaskraan van Gazprom te sluiten en half Rusland lam te leggen. Kirijenko moest inbinden in dat vinnige conflict.Portretten: Peter Michielsen