Calvados uit Limburg

Op een van de mooiste plekjes van Zuid-Limburg ligt de hoogstamboomgaard Bellet, met 8 hectare de grootste in de regio. Stichting Het Limburgs Landschap zoekt vrijwilligers die appels willen rapen, voor het stoken van Limburgse calvados.

Op wo 28 okt (vanaf 14u) en op za 7 nov (vanaf 10u) zijn vrijwilligers welkom in de boomgaard om appels en peren te rapen. Kinderen zijn ook welkom, maar een goede conditie is vereist. Aanmelden bij Stichting Het Limburgs Landschap: 077-4737575 De Vijlenerbosch-wandelroute loopt dwars door de Bellet-boomgaard (zie artikel elders op deze pagina). De 'calvados' uit de Bellet-boomgaard is verkrijgbaar bij: wijnhandel Dielen, 077-3512587.

Plop en slorp zijn regelmatig terugkerende geluiden in de Bellet-boomgaard in Zuid-Limburg. Het eerste is afkomstig van vallende appeltjes, het tweede van de koeien die het afgevallen fruit opeten. Over een maand is het afgelopen: als het fruit in grote hoeveelheden begint te vallen, moeten de koeien de boomgaard uit. Het fruit uit de Bellet-boomgaard wordt namelijk verwerkt tot Eau de vie de Limbourg en daar mag natuurlijk geen poepsmaakje aan zitten.

Bellet, dat deel uitmaakt van het complex rond de Bellet-hoeve, gelegen tussen Epen en Cottessen, is met 8 hectare de grootste hoogstamboomgaard van Zuid-Limburg. Jarenlang was het fruit bestemd voor de stroopkokerij. Na de dood van eigenaar Sjang Crombach kwam de boomgaard in 1992 in handen van de Stichting het Limburgs Landschap. De circa 250 bomen zijn sindsdien stevig onderhanden genomen. Levensvatbare bomen werden gesnoeid, waar nodig kwam nieuwe aanplant en oude exemplaren werden aan hun lot overgelaten. In de holle stammen van dode bomen huizen vleermuizen en uilen.

Een hoogstamboomgaard als Bellet is een zeldzaamheid geworden in Zuid-Limburg, tot enkele tientallen jaren geleden één van de belangrijkste fruitteelt-gebieden van Nederland. Door de hellingen kregen de vruchten veel zon en de mergelgrond gaf een speciale smaak aan het fruit. In de jaren '70 werden de hoogstamboomgaarden, met subsidie van de Europese Gemeenschap, gerooid. Er was te veel fruit in Europa en de hoogstammen waren economisch minder rendabel dan de modernere laagstammen. Een enkele hoogstamboomgaard bleef staan: vaak de kleine huisboomgaardjes, die fruit voor eigen gebruik leverden.

De Bellet-boomgaard kent een grote variëteit aan rassen: tot nu toe zijn 17 appelrassen (waaronder diverse renetten, sterappel, bellet) en 10 perensoorten geïnventariseerd, waaronder de wijnpeer. Van een aantal bomen is het ras nog niet gedetermineerd. Door de aanwezigheid van enkele oude en zeldzame rassen fungeert de Bellet als genenbank: pomologen vinden hier materiaal om te enten en op te kweken. Deze boompjes worden weer verkocht aan mensen die het leuk vinden om een van de oude rassen in de tuin te hebben.

Tegenwoordig gaat nog maar een deel van de appels en peren uit Bellet naar de stroopkokerij. Het meeste wordt gebruikt om calvados van te stoken. “Daar is meer eer aan te behalen dan aan de stroop die als naamloze appelstroop in de supermarkt terechtkomt”, aldus Edmond Staal, medewerker van Het Limburgs Landschap. Hij heeft van de calvados een privé-project gemaakt om financieel risico voor Het Limburgs Landschap te voorkomen: hij koopt het door vrijwilligers geraapte fruit van Het Limburgs Landschap en laat het in Aubel, net over de Belgische grens, persen. Daarna wordt het sap naar een kelder in Sittard gebracht om te gisten.

Staal heeft zichzelf vijf jaar de tijd gegeven om het project rendabel te maken. Inmiddels wordt er voldoende winst gemaakt om extra vaten te kopen. De verwachting is dat er dit jaar tweehonderd flessen gevuld kunnen worden. Voor ƒ 65 per stuk zijn deze bij een wijnhandel in Venlo te koop. Wie binnenkort Eau de vie de Limbourg wil drinken, moet snel zijn: de eerste reserveringen voor flessen 'calvados' van dit jaar zijn al binnen.