Vuurproef Europese wapenindustrie

De Europese wapenindus- trie probeert naarstig een antwoord te vinden op de uitdaging van Amerikaanse giganten als Boeing en Lockheed Martin. De Eurofighter moet één van de troeven worden.

FARNBOROUGH, 9 SEPT. Afgelopen maandag tijdens de luchtvaartshow in het Engelse Farnborough konden duizenden toeschouwers hem in actie zien: de Eurofighter (handelsnaam Typhoon), Europa's state of the art gevechtsvliegtuig voor de eenentwintigste eeuw. Maar bedrijven als Daimler-Benz Aerospace, het Italiaanse Alenia, British Aerospace en Casa uit Spanje die aan de wieg van dit multi-miljarden project hebben gestaan, beoogden met de demonstratie een heel wat diepere betekenis dan het geven van zo maar een luchtshow.

Voor de ogen van de hele luchtvaart- en defensiewereld, die deze week in Farnborough bijeen is, moet de Eurofighter een antwoord geven op de vraag in hoeverre Europa nog in staat is weerwerk te bieden aan Amerikaanse tegenhangers als Boeing McDonnell Douglas en Lockheed Martin, de twee grootste wapenindustrieën ter wereld, die met de ontwikkeling van de F-22 en de Joint Strike Fighter minstens zo geavanceerde projecten onder handen hebben en waarvan de bouw meer dan 100 miljard dollar zal vragen.

De Typhoon Eurofighter moet het met bescheidener bedragen doen. De schattingen lopen tot 57 miljard dollar. Niettemin noemt de programmaleider van de Typhoon Brian Phillipson de bouw van het toestel “het meest geavanceerde en best geanalyseerde programma in de historie van de defensie-industrie.” De Eurofighter is weliswaar niet volledig onzichtbaar op de radar, maar is niettemin uitgerust met stealth-technologie. Volgens de bouwers kan het gevechtsvliegtuig al op 160 kilometer afstand een vijandelijk vliegtuig of doel herkennen.

Ruim 400 bedrijven zijn als toeleverancier ingeschakeld bij de bouw van de Eurofighter, die werk biedt aan 150.000 mensen. Geschat wordt dat er een markt is voor 800 toestellen die het Brits-Duits-Italiaans-Spaanse Eurofighter-consortium tussen 2005 en 2025 denkt te kunnen afzetten.

Tegelijk vormt de Eurofighter een van de belangrijkste hoekstenen om in Europa te komen tot een bouwwerk van één Europese wapenindustrie. “Want in vergelijking met de VS is het nu een beetje de dwerg die het tegen de reus op moet nemen”, zegt Manfred Bischoff, bestuursvoorzitter van Daimler-Benz Aerospace (Dasa). “Afzonderlijk zijn we veel te klein om het tegen bedrijven als Boeing of Lockheed Martin op te kunnen nemen.”

Industrieministers van Engeland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje en Zweden - de belangrijkste Europese wapenleveranciers - hebben zich afgelopen juli al over de vraag gebogen hoe een gezamenlijke Europese defensie-industrie het best gerealiseerd kan worden. Maar de bijeenkomst had veel weg van oude wijn in nieuwe zakken. Want de echte problemen voor de vorming van één Europese wapenindustrie blijven vooralsnog onopgelost.

Dat blijkt ondermeer uit de fusieplannen waarover Daimler-Benz Aerospace, British Aerospace en Aérospatiale uit Frankrijk - de drie belangrijkste spelers - nu al jaren ruzie maken. Achterdocht overheerst. Aérospatiale vertrouwt de Duitse en Engelse 'partners' niet.

Op hun beurt zijn Dasa en British Aerospace er niet van overtuigd dat de Franse overheid Aérospatiale echt wil privatiseren. Een absolute noodzaak volgens Bischoff en British Aerospace topman Richard Evans om tot een akkoord te komen. Aérospatiale heeft weliswaar een stap in de goede richting gedaan door te verklaren de defensiepoot van het bedrijf te laten fuseren met Matra, een geprivatiseerde onderneming van de Lagardère Groep, maar dat gaat de Britten en Duitsers niet ver genoeg.

“Hoe langer we wachten, des te meer raken we achter in een markt die gezien de Amerikaanse overmacht toch al in ons nadeel werkt”, zegt Bischoff. Hij wijst daarbij op de mogelijkheden die zich voor één Europese wapenindustrie kunnen voordoen in de Verenigde Staten, waar met bedrijven als Northrop Grumman en General Electric voor Europese wapenindustrieën best te praten valt over samenwerking. Zeker wanneer Europa één front maakt.

Want in Amerika zit de concentratie van wapenbedrijven met de mega-fusies van de afgelopen jaren aan zijn plafond. De mededingingsautoriteiten in de VS hebben dit jaar zelfs een overname verboden van Northrop Grumman door Lockheed Martin.

Hoewel een fusie van Northrop Grumman met welk Europees bedrijf dan ook waarschijnlijk ook geen genade zal vinden in de ogen van de VS. Want Northrop Grumman beschikt over de meest geavanceerde stealth-technologie, die vliegtuigen onzichtbaar maakt op de radar. En menig admiraal en generaal op het Pentagon gruwt bij de gedachte dat die Northrop-kennis in vreemde handen komt.