Verzet en Internet

In haar programma Bij Violet heeft Violet Valkenburg twee gasten tegelijk en als ze onderling sterk verschillen, levert het een slingerende conversatie op waar geen voortgang in zit.

Gisteravond moest Violet meanderen tussen verzet en internet, tussen voormalig anti-apartheids-activiste Connie Braam en internetjournalist Francisco van Jole. Ze hadden niets gemeen. Connie Braam wortelt in de moderne tijd van rationele vooruitgang en heldere tegenstellingen, terwijl Van Jole zich dagelijks in een postmoderne, elektronische stratosfeer bevindt waar namen, ideeën en identiteiten speelbytes zijn geworden. Hij weet niet eens hoe zijn elektronische correspondentievriendin Corrie in het echt heet. Doet er ook niet toe.

De inmiddels 49-jarige Connie Braam is na de afschaffing van de Apartheid verder in het verleden gedoken. Ze onderzoekt hoe de moderne tijd van de industrialisatie het agrarische bestaan van haar voorouders verscheurde. Een familiekroniek wordt het.

Braams moment van grootste glorie, de verkiezing van Nelson Mandela, is tevens het einde van haar levenswerk. Ze herinnert zich hoe ze in haar toenmalige buurt, de Rivierenbuurt, door iedereen werd gefeliciteerd. Ze woonde tegenover de tramremise waar ooit de Februaristaking begon, zeven jaar voor haar geboorte. Ze vindt dat ze met haar werk die traditie van verzet tegen racisme en fascisme heeft voortgezet. In Zuid-Afrika had ze leden van het ANC helpen onderduiken. Dat was nieuw voor me. Valkenburg vroeg waarom de ANC'ers een Nederlandse voor dat werk hadden ingezet. Dat kwam, zei Braam, omdat de Zuidafrikanen wisten dat onderduiken in Nederland een bekend begrip was door de oorlog. Kennelijk wisten ze niet dat Jan Modaal toen de gevaren van onderduik niet aandurfde. Politieke activisten proberen dat al jaren goed te maken door zich na de oorlog onder veiliger omstandigheden te verzetten.

Wat Braam ook deed in Zuid-Afrika (het kwam nauwelijks aan bod), ze heeft niet echt de vruchten van de overwinning kunnen proeven. Ze woont buiten het land waar geschiedenis werd gemaakt. Inmiddels is het onderscheid tussen goed en kwaad, links en rechts in Zuid-Afrika vervaagd, zoals elders in de wereld. Winnie Mandela bleek verscheidene moorden op haar geweten te hebben maar toch is Braam haar blijven verdedigen. Allemaal interessante kwesties maar Valkenburg was meer geïnteresseerd in Van Jole en internet.

De wereld van mensen die niet een uurtje maar hele dagen zijn ingeplugd, is kleiner dan ze zelf beweren. Ze hebben hun eigen codes en hobbies. Het doet denken aan een motorclub, dezelfde pioniersgeest en reislust op een goed geveerde zitting. Verveling of het uitstellen van onaangename taken drijft mensen ook op internet, wat dat betreft lijkt het op tv.

van Jole heeft permanent een cameraatje op zichzelf gericht dat op zijn homepage is te zien. Iedereen kan hem daar bekijken. Dat betekent dat hij er netjes moet uitzien, ook als hij thuis werkt. Hij kan via andere homepages zien of vrienden thuis zijn. Hij hunkert naar sociale dwang maar dan zonder verplichtingen, want hij kan alles met een druk op de knop afzetten. “Ik word niet lastig gevallen door mensen waar ik geen zin in heb. Ik kan kluizenaar zijn zonder de nadelen ervan”, zegt hij. Vrienden en kennissen die je kunt uitzetten als ze gaan vervelen, willen we dat niet allemaal? Jammer dat zij er niet zijn als je ze echt nodig hebt.

Dat de wereld ook niet zo snel verandert, bleek uit de lange documentaire over het Amsterdamse Barlaeusgymnasium van Hans Polak, gisteravond. Alle plannen, richtlijnen, fusies en studiehuizen ten spijt bestaat het nog steeds, hoera. Leraren doceren er met vuur Herodotus en Plato en leerlingen maken schitterende muziekuitvoeringen. Het is nog rommeliger geworden. Meisjes zijn in sexy kleren over hun banken gedrapeerd en gedurende de eerste en laatste uren zijn de klassen opmerkelijk leeg. Ook daar moet het leuk blijven.