Positief keerpunt Duitse arbeidsmarkt

In Duitsland oogde de daling van de hoge werk- loosheid vorige maand met 39.000 nogal bescheiden. Toch staat kanselier Kohl niet langer alleen met zijn opvatting dat op de arbeids- markt een keerpunt is bereikt.

BERLIJN, 9 SEPT. Het hoge woord is eruit. Bondskanselier Helmut Kohl staat niet langer alleen met zijn bewering dat de hoge werkloosheid daalt. Gisteren verklaarde ook Bernhard Jagoda, de directeur van alle arbeidsbureau's, plechtig mee dat het in heel Duitsland is gelukt “een keerpunt” op de arbeidsmarkt te bereiken.

Reikhalzend keken niet alleen de werklozen, maar vooral ook de politici in Bonn uit naar de nieuwste cijfers voor de maand augustus, die Jagoda bekend maakte. Het gaat immers om de laatste cijfers die voor de landelijke verkiezingen op 27 september worden vrijgegeven. Nu alle partijen verlaging van de hoge werkloosheid tot het belangrijkste thema van de verkiezingen hebben gemaakt, is Jagoda een soort goeroe geworden. Dat de regering-Kohl optimistisch is over de arbeidsmarkt en de oppositionele SPD de situatie dramatiseert is verklaarbaar, want beide kampen willen de verkiezingen winnen. Maar wanneer Jagoda zijn maandelijkse werklozencijfer bekend maakt heeft het gewicht.

Jagoda is met zijn Bundesanstalt für Arbeit voor de zachte sector van de economie, wat Hans Tietmeyer als president van de Bundesbank is voor de harde sector: een onafhankelijk scheidsrechter. Terwijl de Duitse media, die geen geheim maken van hun voorkeur voor SPD-kandidaat Gerhard Schröder, zich bogen over de vraag wat nu “een keerpunt” is, was Bernhard Jagoda daarin duidelijk.

De werkloosheid in West-Duitsland is de afgelopen acht maanden lager dan in dezelfde periode een jaar geleden. In het problematischer Oost-Duitsland is de werkloosheid drie achtereenvolgende maanden lager dan in 1997. “Daarmee heeft het keerpunt zich voltrokken”, zei Jagoda en hij zei te verwachten dat de werkloosheid de komende maanden onder de 4 miljoen kan komen. In heel Duitsland is de werkloosheid dit jaar gedaald van een recordhoogte van 4,823 miljoen in januari tot 4,095 in augustus; in plaats van 11,4 procent van de beroepsbevolking is nu nog 10,6 procent werkloos.

De daling van de werkloosheid is in West-Duitsland vooral toe te schrijven aan de opleving van de conjunctuur, al signaleert de Bundesbank in het tweede kwartaal van dit jaar een daling. Toch groeide de economie in de eerste helft van dit jaar met 2,9 procent wat voor een belangrijk deel aan de explosief groeiende export is toe te schrijven. Het Oosten, dat een twee keer zo hoge werkloosheid heeft dan het Westen, profiteert daar minder van. De daling van de werkloosheid is daar voor een belangrijk deel het gevolg van de arbeidsmarktpolitiek van de regering. De overgang van de plan- naar een markteconomie, heeft de afgelopen jaren meer uitstoot van werk opgeleverd dan nieuwe banen. Het kan nog vele jaren duren voor dit aanpassingsproces achter de rug is.

Het afgelopen jaar heeft de regering-Kohl de arbeidsbureaus miljarden extra gegeven om werklozen via omscholing, werklozenprojecten en via loonsubsidies aan bedrijven aan de slag te krijgen. Jagoda rekende voor dat deze maand nog eens 30.000 werklozen in Oost-Duitsland op deze manier aan de slag worden geholpen zodat er in totaal 550.000 mensen op de 'tweede arbeidsmarkt' actief zijn. Jagoda pleitte er voor de subsidies voor werklozen te handhaven op het huidige hoge niveau van 35 miljard mark per jaar.

Met argusogen wordt in Oost-Duitsland dan ook de Russische crisis gevolgd, die volgens berekeningen van het midden- en kleinbedrijf in het Oosten mogelijk 50.000 banen in gevaar zou brengen. Voor Oost-Duitsland is Rusland de tweede grote exportmarkt en sommige bedrijven hebben al personeel moeten ontslaan.

De oppositionele SPD, die nerveus wordt omdat de afstand met de CDU in de opiniepeilingen kleiner begint te worden (3 procent), vindt dat nog lang niet van een keerpunt op de arbeidsmarkt kan worden gesproken. Er zou sprake zijn van een “stabilisatie”, maar niet van een keerpunt.