Onderzoek naar 'Hawk' en kanker lang en ingewikkeld

Het ministerie van Defensie wil laten onderzoeken of mensen die bij de radar van luchtafweerinstallaties van het type Hawk hebben gewerkt daar kanker van hebben gekregen.

ROTTERDAM, 9 SEPT. Het al dan niet bestaan van een verband tussen de gewraakte radar van de Hawk-raketten en kanker is niet direct te leggen. “Om dat te kunnen aantonen of uitsluiten is een langdurige, ingewikkelde en dure klus”, reageert op het Nederlands Kanker Instituut/Anthonie van Leeuwenhoekhuis epidemiologe dr. K. van der Kooy. In vaktermen van epidemiologen is het een onderzoek naar arbeidsexpositie.

Wanneer het vermoeden bestaat dat door werkomstandigheden kanker ontstaat - wat in het verleden in Nederland bijvoorbeeld is aangetoond bij mensen die op scheepswerven en in fabrieken in asbeststof hebben gewerkt, of bij mijnwerkers die aan mesothelioom of longkanker lijden - begint een onderzoek met na te gaan wie wanneer en hoe is blootgesteld aan de mogelijk kankerverwekkende bron. Bij de Hawk-installaties gaat het om een radar die het bewegende doel van de luchtafweerraketten moet volgen en in de buurt van de lanceerinrichtingen is opgesteld. Bij Defensie zou het uitpluizen van de personeelsadministratie de namen moeten opleveren van de mensen die mogelijk in de buurt van de apparatuur zijn geweest.

Van der Kooij: “De volgende vraag is of er voorzorgssmaatregelen waren getroffen en of men zich daar aan hield. Om inzicht te krijgen in de werkelijke blootstelling is het meestal nodig veel van de betrokkenen te interviewen.”

Daarna moet nauwkeurig worden vastgesteld wie van die mensen een ziek zijn geworden. Het makkelijkst is het om uit te gaan van de binnengekomen meldingen, maar het is onzeker of daarmee ook alle ziektegevallen bekend zijn. Niet iedere patiënt voelt er voor om zich te melden. Het nauwkeurigst is het om van alle blootgestelden die uit de personeelsadministratie van defensie komen na te zoeken of ze als kankerpatiënt in de Nederlandse Kankerregistratie voorkomen. Van der Kooij: “Dat is een operatie met veel privacygevoelige aspecten. Je kunt niet zomaar gaan vergelijken met kankerregistratie. Maar er is een methode om, met waarborging van privacy, met gecodeerde gegevens toch de personen uit personeels- en kankerregistratie bij elkaar te zoeken.”

Pas wanneer duidelijk is welke mensen die in de buurt van de Hawks hebben gewerkt kanker hebben gekregen volgt de hamvraag: zijn er meer kankergevallen in de Hawk-groep dan in een groep mensen van vergelijkbaar geslacht, leeftijd, opleiding en beroep die niet aan de Hawk-radar zijn blootgesteld. Kanker is namelijk een veelvoorkomende ziekte met vele oorzaken. Van der Kooy: “Het feit dat er zich tot nu toe veertig mensen of hun nabestaanden hebben gemeld die bij de Hawkinstallatie hebben gewerkt en ziek zijn geworden absoluut wil niet zeggen dat ze hun ziekte ook van de radar hebben gekregen.”