Nog veel vragen open over toedracht Bijlmerramp

Niet minder dan vier ministeries hebben vandaag een lange lijst met vragen beantwoord die parlementariërs nog hadden over de Bijlmerramp. De Kamer beslist op korte termijn of ze een eigen onderzoek, of zelfs een parlementaire enquête start.

DEN HAAG, 9 SEPT. Over een kleine maand is het weer zover. Een stoet van herdenkers zal door Amsterdam Zuidoost trekken, op weg naar het monument voor de slachtoffers van de Bijlmerramp. De kalender zal op 4 oktober staan. Dan is het precies zes jaar geleden dat een vrachttoestel van de Israelische luchtvaartmaatschappij El Al neerstortte in de Bijlmermeer.

De afgelopen jaren zijn in de media steeds weer nieuwe vragen opgeroepen en vandaag is het volgende hoofdstuk aan het dossier over de ramp toegevoegd. Vier ministeries hebben antwoorden gestuurd op een lange lijst met vragen van Kamerleden uit de vaste Commissie voor Verkeer en Waterstaat. Een bonte lijst met onduidelijkheden staat nog open: over de vermeende mannen in witte pakken, gezondheidsklachten, de lading van het toestel en de positie van El Al op Schiphol.

De brief van de departementen past bij de 'Bijlmerramp-aftermath'. Veel vraagtekens blijven bestaan, maar aan de andere kant komen er, zes jaar na dato, onbekende gegevens naar boven. Zo blijkt uit nieuw onderzoek van vliegtuigbouwer Boeing dat het El Al-toestel veel minder verarmd uranium als contragewicht in de staart had dan tot dusver is aangenomen (282 kilo in plaats van 325 kilo). In de Bijlmer ontstond veel onrust, nadat was gebleken dat veel van dit verarmd uranium tijdens de bergingswerkzaamheden nooit is teruggevonden. Volgens de nieuwste gegevens gaat het om “ongeveer 152 kilo”. Onduidelijk blijft nog wat het gevaar voor de volksgezondheid is geweest van de verbranding van dat verarmd uranium. Een apart rapport daarover, uitgevoerd door ECN en het RIVM, is volgende week gereed.

Ook over de lading van het toestel blijken de afgelopen maanden mondjesmaat nieuwe gegevens binnen te zijn gekomen. Maar nog steeds is van 20 ton niet de exacte samenstelling bekend. Daarnaast zal waarschijnlijk nooit gedetailleerd duidelijk worden waaruit de militaire lading van het toestel bestond. Per slot van rekening heeft El Al, in een brief van 3 juni van dit jaar, laten weten dat “staatsveiligheidsredenen verhinderen nadere informatie in te winnen bij het ministerie van Defensie over deze zending”. Verder blijft onduidelijk waarom het jaren heeft moeten duren voordat er preciese gegevens over de vrachtdocumentatie zijn losgekomen. Ook de vraag hoe, door wie en waar de diverse vrachtpapieren op de avond van de ramp zijn verzameld, blijft onduidelijk. Zelfs de commissie-Hoekstra, die de informatievoorziening rond de vrachtdocumentatie van de rampvlucht onderzocht, heeft daar in haar eindrapportage geen eensluidend antwoord op kunnen geven.

Over de geheimzinnige 'mannen in witte pakken' die op de avond van de ramp zouden hebben rondgelopen, zijn, volgens de ministeries, geen nieuwe gegevens boven water gekomen. Wel zijn er recentelijk nieuwe getuigen gehoord, maar hun verklaringen hebben geen verandering aangebracht in uitkomsten van eerder onderzoek, aldus de brief.

Op een aantal punten hebben de verschillende departementen vraagtekens niet kunnen wegnemen. Met die wetenschap, en met de conclusies van de commissie-Hoekstra op tafel, zal de werkgroep uit de Tweede Kamer die zich over de Bijlmerramp buigt, snel bij elkaar komen om te overleggen wat er nu verder moet gebeuren. Komt er nog meer onderzoek, of wordt er toch nog een streep gezet onder de nasleep van de Bijlmerramp? Voorzitter Th. Meijer (CDA) schat de kans op een parlementaire enquête “fifty-fifty”. Hij erkent dat er nog legio onduidelijkheden zijn. “Dat is buitengewoon onbevredigend en eigenlijk niet te accepeteren. Aan de andere kant moeten we ons goed buigen over de vraag of we met een parlementaire enquête echt iets extra's boven water zullen halen.” Ook werkgroeplid R. van Gijzel (PvdA) hekelt de “talloze witte vlekken” die nog resteren. “Ook de commissie-Hoekstra heeft op een aantal punten meer vragen dan antwoorden opgeroepen.”

Overigens ligt nog steeds niet alle gevraagde informatie op tafel. Afgezien van het rapport over het verarmd uranium moeten de ministeries ook nog een lijst leveren met alle eventueel beschikbare geklassificeerde informatie over de ramp. Het is onduidelijk of dat laatste punt veel zal opleveren. Het enige wat nu bekend is, is dat de ministerraad tot drie keer toe over de Bijlmerramp heeft gesproken. Volgens een brief van secretaris-generaal Geelhoed van het ministerie van Algemene Zaken ging het daarbij echter alleen over “de (voorbereidingen van) de herdenkingen van de slachtoffers”.

Volgende week wil voorzitter Meijer van de werkgroep het advies voor de Tweede Kamer klaar hebben, zodat de herdenkers op 4 oktober in de Bijlmermeer in ieder geval antwoord hebben op de vraag of het parlement de Bijlmerramp laat rusten of die toch nog nader zal onderzoeken.