Leiders repten ten onrechte van 'bestand' Congo

NAIROBI, 9 SEPT. De dreiging van een grootschalige en langdurige oorlog in Congo is nog niet geweken. Het gisteren beëindigde vredesoverleg in Zimbabwe leidde, in strijd met eerdere berichten, niet tot concrete afspraken over een wapenstilstand tussen de vijf landen die troepen stuurden naar Congo. Bovendien hebben zowel de Congolese rebellen als de regering van president Kabila aangekondigd te zullen doorvechten.

Enkele deelnemers aan de besprekingen in het Zimbabweaanse Victoria Falls verklaarden maandag en dinsdag dat er besloten was tot een staakt-het-vuren en dat er een brede consensus bestond. Salim Ahmed Salim, secretaris-generaal van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid, meldde gisteren rond het middaguur een akkoord. Maandagavond had de voorzitter van de besprekingen, de Zambiaanse president Chiluba, eveneens over een doorbraak gesproken. Achteraf blijken beide heren een fout beeld te hebben gegeven van wat zich binnen de muren van de conferentieruimte afspeelde. De staatshoofden roepen in hun eindverklaring slechts op tot een bestand, maar ondertekenden geen akkoord voor een bestand.

Er heerste een grimmige sfeer tijdens het overleg, er vonden heftige discussies plaats waarbij soms werd geschreeuwd en gedreigd de besprekingen te verlaten. Er bestond geen enkele overeenstemming over de aard van de Congolese crisis, bijvoorbeeld over de vraag of het gaat om een louter buitenlandse invasie van Rwanda en Oeganda of om vooral binnenlandse grieven die tot de rebellie tegen Kabila hebben geleid. Kabila's bondgenoten Angola, Zimbabwe en Namibië stonden op het standpunt dat er geen sprake is van Congolese rebellen, terwijl Oeganda en Rwanda volhielden geen deel te hebben aan de strijd.

Maandagavond was iedere hoop op een consensus vervlogen, waarop Chiluba besloot voor de pers een uiterst positieve verklaring af te leggen. Die had hij volgens bronnen in de conferentiezaal uit zijn duim gezogen.

Wat overbleef na het vertrek van de somber kijkende presidenten was de wil tot vrede onder degenen die de buitenlandse troepen naar Congo stuurden. De leiders spraken af vandaag in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba verder te praten op het niveau van ministers van Defensie. De rebellen mogen opnieuw niet aan deze besprekingen deelnemen.

Joseph Bidiri, woordvoerder van de Rwandese president Bizimungu, zei gisteren: “Je kunt niet over een bestand praten zonder te overleggen met de strijders.” Een lid van de Oegandese delegatie noemde de besprekingen in Victoria Falls een mislukking: “We zijn verder af van vrede dan een week geleden bij het overleg in het Zuid-Afrikaanse Durban.”

Zowel de Congolese rebellen als de regering leggen het magere resultaat van Victoria Falls naast zich neer. De gebruuskeerde rebellen hebben aangekondigd de strijd te zullen intensiveren. De invloedrijke minister en naaste medewerker van Kabila, Victor Mpoyo, zei gisteren geen boodschap te hebben aan het overleg in Zimbabwe. “Die bijeenkomst ging over de terugtrekking van buitenlandse troepen, niet over een politieke regeling van het Congolese conflict”, aldus de minister.

Het regime in Kinshasa herhaalde de wapens niet te zullen neerleggen zolang “Oegandese en Rwandese invasietroepen” zich in Congo ophouden. De regering maakte verder bekend dat ze de Zimbabweaanse autoriteiten had verzocht de rebellenleiders te arresteren toen ze in Victoria Falls arriveerden voor het vredesoverleg.