Vleesthermometer voorkomt een moord

VENETIË, 8 SEPT. Louis Malle zei eens dat het menselijke gezicht het rijkste visuele thema voor een filmer vormt. Het verbod om ongesluierde vrouwen in beeld te brengen betekent voor Iraanse filmmakers dan ook meer dan inhoudelijke censuur; het maakt hun werk praktisch onmogelijk. Er waren tot nu toe wel ontsnappingsmogelijkheden, zoals het maken van kinderfilms.

Mohsen Makhmalbaf, voormalig fundamentalistisch activist, nu naar eigen zeggen 'bekeerd tot poëet' en met Abbas Kiarostami de belangrijkste Iraanse cineast, is in zijn ontwikkeling inmiddels aangeland op een punt dat hij besloot zijn meest recente film, met Franse financiering, in Tadzjikistan op te nemen. Sokout (Le silence), een van de mooiste en zuiverste films van de Venetiaanse competitie, gaat over een blinde jongen, die zo intensief hoort, ruikt, voelt en proeft dat hij in de bus naar zijn werk watjes in zijn oren moet stoppen. Het zou anders niet de eerste keer zijn dat een geluid hem verleidde en deed verdwalen.

De metaforen van blindheid en stilte worden door Makhmalbaf gecontrasteerd met een buitengewone schoonheid aan kleuren, stemmen en muziekflarden. Volgens de regisseur is in het huidige Iran de kleur systematisch uit het straatbeeld weggefilterd; de vruchten, de kledingmotieven, het licht op de markthal in Tadzjikistan geven een indruk van hoe het er in Iran ooit uitgezien moet hebben. Bovenal vergast Makhmalbaf zichzelf en de kijker op een orgie van vrouwengezichten in close-up: kleine meisjes, moeders, marktvrouwen staan in een rij opgesteld om ons hun broden aan te bieden. De jongen kiest een brood uit, omdat de verkoopster zo'n mooie stem heeft. Het brood is droog en hard, en zijn moeder leert hem dat wie een mooie stem heeft nog niet het lekkerste brood bakt.

Aan het andere uiterste van het spectrum van de filmkunst staat een bijna even verleidelijke Hollywoodthriller van Andrew Davis (Under Siege, The Fugitive). Als je A Perfect Murder al zou willen beschouwen als een remake van Alfred Hitchcocks Dial M for Murder uit 1954, dan zijn Davis en zijn scenarist Patrick Smith Kelly erin geslaagd het origineel te verbeteren. In feite is alleen de plot van Frederic Knotts oorspronkelijke toneelstuk (in Nederland opgevoerd als U spreekt met uw moordenaar) gebruikt voor een elegante, verre van toneelmatige thriller in de hoogste kringen van New York. Miljonair Michael Douglas (in de rol van Ray Milland) huurt de minnaar van zijn nog rijkere vrouw (Gwyneth Paltrow als Grace Kelly) in om haar te vermoorden, op een telefonisch seintje van de opdrachtgever. Er komt een kink in de kabel: een schaar bij Hitchcock, een vleesthermometer bij Davis. Nog steeds is het gegeven het basisstramien van wat we vroeger 'een enge film' noemden. Maar in de moderne versie zie je niet meer het theatrale staketsel door de film heen schijnen, daarvoor zijn er te veel aardige details en sophisticated zijlijntjes over het geraamte gedrapeerd. A Perfect Murder is vakwerk van de bovenste plank, van de hand van een van de meest intelligente genrefilmers van dit moment.