Tsjernomyrdin afgewezen; Geruchten: Primakov kandidaat

MOSKOU, 8 SEPT. President Jeltsin en zijn adviseurs overwegen nieuwe stappen om Rusland uit de politieke impasse te halen, nu de Doema gisteren voor de tweede keer de nominatie van Viktor Tsjernomyrdin voor de post van premier heeft verworpen.

In Moskou gonsde het vanmorgen van de speculaties dat Jeltsin zijn minister van Buitenlandse Zaken, Jevgeni Primakov, voor de functie zal voordragen. Jeltsin trok zich vanochtend met zijn staf terug in zijn datsja, voor overleg. Het vermoeden dat de president met een andere voordacht dan Tsjernomyrdin zal komen werd met het uur gevoed door het uitblijven van een reactie van het Kremlin op diens verwerping door de Doema, met een stemverhouding van 138 voor en 273 tegen. Een week eerder lag er binnen een uur na Tsjernomyrdins eerste afwijzing door de Doema een brief waarin de president hem opnieuw kandidaat stelde.

“Het feit dat die brief er nog niet is duidt erop dat de president bereid is naar ons te luisteren”, concludeerde Doema-voorzitter Gennadi Seleznjov rond het middaguur. Hij sprak zich uit voor Primakov als een geschikte compromisfiguur, al geeft zijn fractie in de Doema, die der communisten, de voorkeur aan de Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov. Ook communistenleider Gennadi Zjoeganov prees Primakov “als een bekende persoonlijkheid met een grote internationale ervaring.”

Het idee om de 68-jarige ex-journalist, Arabist en ex-onderdirecteur van de KGB voor te dragen als regeringsleider werd gisteren door de liberale Jabloko-partij gelanceerd tijdens een ronde tafelgesprek met Jeltsin in het Kremlin. “We hebben iemand nodig die in de hele wereld bekend is, die geen vijanden heeft, en die geen ambitie heeft om president te worden', aldus Jabloko-leider Gregori Javlinski. “Zo iemand hebben we in Rusland: Jevgeni Primakov.” Ook zou Primakov in staat zijn de strijdkrachten te controleren.

Ondanks de toenemende speculaties bestaat de kans dat Jeltsin Tsjernomyrdin voor een derde (en overeenkomstig de grondwet) laatste keer voordraagt. Een tv-commentator voorspelde in dat geval een zenuwenoorlog tussen de Doema en het Kremlin, die kan culmineren in de ontbinding van het parlement en de afkondiging van de staat van beleg. Een regeringswoordvoerder zei dat Jeltsin de mogelijke hernieuwde kandidatuur van Tsjernomyrdin met hem persoonlijk zal bespreken. In de Doema wordt nu gesproken over een afzettingsprocedure tegen Jeltsin. Als met zo'n procedure een begin wordt gemaakt, mag Jeltsin volgens de grondwet de Doema niet ontbinden.

De voor de tweede keer afgewezen interim-premier reageerde gisteravond woedend: “Iemand heeft er belang bij dat dit land ten onder gaat!” Hij verweet de communisten in de Doema dat ze Marx' oude Verelendungstheorie weer hebben omarmd. “Hoe slechter, hoe beter.” Zjoeganov zei daarop: “Als dat zo was zouden we voor Tsjernomyrdin zijn, want een slechtere premier dan hij bestaat niet.”

In de Doema zei Tsjernomyrdin dat wie op hem vertrouwde, ook vertrouwde op de macht van Rusland. Maar communistenleider Zjoeganov gaf hem er juist de schuld van dat de Russen “niet alleen hun geld, maar ook hun geloof in de macht verliezen”.