Akelige nederlaag Timman

PRAAG, 8 SEPT. Wat Jan Timman en zijn helpers de afgelopen maanden ook onderzocht hebben, het zal niet de opening zijn die Gari Kasparov gisteren in hun tweede matchpartij koos: de hoofdvariant van het Slavisch. Een heel gewone opening, maar niet voor hem. Er was geen enkele partij van Kasparov bekend waarin hij dat ooit gespeeld had.

Timman verloor, zodat hij nu met nog vier partijen te spelen met 1,5-0,5 achter staat, en hij verloor op een bijzonder akelige manier. Met wit hoop je minstens een klein voordeel uit de opening te halen. Het pakte heel anders uit. Na achttien zetten deed Timmans stelling pijn aan de ogen. Het moet er mee te maken hebben dat hij zich verrast voelde door Kasparovs openingskeuze. Op de achttiende zet maakte hij de beslissende fout. Hij speelde een zet die zo timide was dat die al lang van tevoren door alle aanwezige experts verworpen was, op goede gronden. Het was de zet van iemand die uit zijn evenwicht was.

Er werd lang en diep nagedacht in de eerste fase van de partij. Eerst door Kasparov, later door Timman. En geen wonder, want er was al gauw een zeer scherpe stelling op het bord gekomen waarin het gewicht van iedere zet groot was. Timman maakte de eerste fout en hij werd zich er van bewust toen Kasparov op zet veertien een krachtzet uitvoerde die Timman het mes op de keel zette. Die zet kon helemaal niet, had Timman tijdens zijn berekeningen een paar zetten eerder gedacht. Maar hij kon wel.

Toen sloeg de paniek toe. Er is een oude wijsheid die zegt dat een schaakpartij nooit door slechts ´e´en fout verloren gaat. Timman had ´e´en fout gemaakt. Hij moet gedacht hebben dat hij verloren stond, anders is de zet waarmee hij moedeloos het hoofd in de schoot legde niet te verklaren. In werkelijkheid had hij de kans om onder opoffering van materiaal hard terug te vechten. Hij zou een kwaliteit achter raken, maar er snel een pion voor terug krijgen. Een paar andere pionnen van Kasparov zouden zwak blijven. Kasparov zou zich moeten verdedigen, waar hij helemaal niet van houdt. De strijd zou open zijn geweest.

“Waar ging het precies mis?“, werd na afloop van de partij aan Timman gevraagd. Timman trok een buitengewoon vies gezicht en bromde: “Ik heb slecht gespeeld.“ Het valt natuurlijk ook niet mee om tegen Kasparov te spelen, voor niemand.

Wit Timman-zwart Kasparov, tweede partij 1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. Pb1-c3 d5xc4 5. e2-e3 b7-b5 6. a2-a4 b5-b4 7. Pc3-b1 Lc8-a6 8. Dd1-c2 b4-b3 Ambitieus. Zwart probeert zijn gewonnen pion zo lang mogelijk te houden. 9. Dc2-d1 e7-e6 10. Lf1-e2 c6-c5 11. 0-0 Misschien was meteen 11. Pe5, zoals in Gelpke-Ree, NK 1985, beter. 11...Pb8-c6 12. Pf3-e5 Hier is het een slag in de lucht. 12...Ta8-c8 13. Pb1-a3 c5xd4 14. Pa3xc4 Dd8-d5 Dat dit kon had wit een paar zetten geleden over het hoofd gezien. 15. Le2-f3 Pf6-e4 16. Pe5xc6 Tc8xc6 Ook met 16...Lxc4 17. Pxa7 Ta8 kon zwart een kwaliteit winnen, maar wit houdt tegenspel. 17. Pc4-d2 f7-f5

Hier was het kwaliteitsoffer 18. exd4 absoluut noodzakelijk. Na bijvoorbeeld 18...Lxf1 19. Pxf1 Ld6 20. Pe3 Da5 21. Lxe4 fxe4 22. Ld2 Dc7 23. g3 krijgt wit een pion voor de kwaliteit en de strijd is open. 18. Tf1-e1 Na deze passieve zet verliest wit kansloos. 18...d4-d3 19. Pd2xb3 e6-e5 20. Lc1-d2 Tc6-b6 21. Lf3xe4 f5xe4 22. Pb3-c1 Tb6xb2 23. Ld2-c3 d3-d2 Alles won hier voor zwart. Wat hij doet is gebaseerd op 24. Lxb2 dxe1D+ 25. Dxe1 Lb4 met damewinst. 24. Te1-f1 La6xf1 25. Lc3xb2 Lf1-c4 26. Pc1-e2 Lc4-b3 27. Pe2-c3 Lb3xd1 28. Pc3xd5 Ld1-b3 29. Pd5-c3 Lf8-b4 30. Pc3-d1 0-0 Altijd aardig om met de rochade de partij te beslissen. Wit gaf op.