Waterdragers in de schaduw van de leider

U kent ze niet, maar ze zijn er wel. Achter de rug van de leider verrichten ze overwegend anoniem werk. Waterdragers zijn het, die in de coulissen aan het Binnenhof hun klussen doen: gladstrijken, plooien en dempen. Dezer dagen zijn ze in hun fracties in functie getreden.

De vice-voorzitters van de Tweede-Kamerfracties zijn de oliemannetjes van de politiek. Zij zorgen ervoor dat het in hun organisatie marcheert. En ze zorgen ervoor dat hun fractieleider niet teveel sores heeft. De nummer twee is de ideale meesterknecht: hij houdt zijn leider uit de wind. Is er gemor in de fractie dan sust hij, wil de buitenwereld te veel van de leider dan houdt hij de deur gesloten, en wil de leider weten hoe de stemming bij de concurrentie is dan sondeert hij zijn tweede man. Kortom, veel werk en weinig glorie.

Wie zijn deze altruïsten die in een omgeving, waar macht wordt gezocht en aanzien telt, hun dienende rol spelen? Het zijn stuk voor stuk generalisten, Kamerleden die op een breed terrein thuis zijn, die gezag in hun fractie genieten en die in zijn staat zijn - of worden geacht - hun fractieleider te vervangen. Want zo is het ook nog eens een keer: de tweede man is doorgaans sparring-partner van zijn baas, maar als het er op aankomt ook zijn vervanger.

U kent ze niet, want hun werk ligt in de binnenkamer. En bovendien waren ze bij de Kamerverkiezingen ook geen 'Spitzenkandidaten'. Op één na: Ank Bijleveld van het CDA. Deze nummer twee op de kandidatenlijst achter lijsttrekker Jaap de Hoop Scheffer werd na de verkiezingen vrij automatisch de vice-voorzitter van de fractie. De vroegere gemeenteambtenaar en CDA-jongere, Kamerlid sinds '89, was in de campagne al de schaduw van De Hoop Scheffer.

In de coalitie lag dat heel anders: bij de PvdA werd de nummer dertien (de vroegere landbouwambtenaar Jan van Zijl) vice-voorzitter, bij de VVD de nummer 19 (ex-leraar wiskunde Clemens Cornielje) bij D66 de nummer acht (voormalig SER-voorlichter Bert Bakker). De eerste (Van Zijl) zit sinds '89 in de Kamer, was de afgelopen periode al secretaris van de fractie; de andere twee (Cornielje en Bakker) waren één periode Kamerlid, maar allebei vrij geprononceerd.