Grote schoonmaak

De 'klassieke' zender Radio 4 heeft sinds gisteren een nieuw profiel. Niet langer wordt de programmering bepaald door de vaste uitzenddagen van de verschillende omroepverenigingen, wat leidde tot psalmgezang op de EO-dag en gregoriaans op de KRO-dag. Onder leiding van zendercoördinator Hans Hierck wordt die wekelijkse chaos vervangen door een vaste indeling van elke dag, waarvan het skelet wordt gevormd door het 'Ochtendconcert', het 'Middagconcert' en het 'Avondconcert', terwijl ook 's nachts klassiek klinkt.

De horizontale programmering brengt elke dag hetzelfde voorspelbare patroon, al wordt dat uiteraard steeds weer met andere muziek ingevuld. De bedoeling is dat Radio 4 met programma's op het kwalitatief hoogste niveau de luisteraars beter bedient en een groter publieksbereik krijgt temidden van het populistische en commerciële Classic FM en het liefhebbersstation De Concertzender. Hierck: “Radio 4, de omroeporkesten en het Groot Omroepkoor, die zijn verenigd in het Muziekcentrum van de Omroep, kosten zo'n 90 miljoen per jaar. Dat moet worden gerechtvaardigd met voldoende belangstelling.”

Bovendien zal er op Radio 4 meer eenheid en vakmanschap komen in de publieksvriendelijkere presentatie. De informatieve inhoud daarvan was tot nu toe, afhankelijk van programma en presentator, óf te exclusief voor een kleine groep óf juist te weinig exact, deskundig of terzake. Sommige muziek behoeft nu eenmaal uitleg, wil men er zinvol naar kunnen luisteren.

Tal van geliefde programma's verdwijnen in deze schoonmaak. Zo besloot de Bachliefhebber Jelle Zijlstra vorige week de serie van het jarenlang door de Tros uitgezonden programma Een goede morgen met ..., gepresenteerd door een 'bekende Nederlander'. Ook Als de dag van gisteren is nu definitief geschiedenis en de NCRV schafte Stemmen van Paul Korenhof af. Jacco van Renesse draait niet langer operettemuziek bij de AVRO en het Leger des Heils marcheert voortaan stichtelijk muzikaal op Radio 5, het Hilversumse rommelhoekje, waarheen nu ook het zondagse hoorspel van Radio 4 verhuist.

Programma's komen en gaan, maar ook in de nieuwe opzet van Radio 4 blijft de aandacht voor de vele muzikale genres bestaan. Op basis van een millennium aan muziekproductie klinkt een ongekende variëteit aan muziek, van Hildegard von Bingen tot orgelmuziek en jazz. En door het definitief verdwijnen van prekende dominees en de pratende hoorspelkern zal er meer muziek zijn te horen, zo kondigt Hierck aan. 'Nee maar', 'muziek op een muziekzender!', zou John Cleese uitroepen in zijn rol van Brahmsliefhebber Basil Fawlty.

Niettemin blijft men op Radio 4 praten over muziek. Elke werkdag is er 's morgens tussen 7 en 9 uur Vroeg op 4 met concerttips, nieuws en een kunstenaarsportretje. Tussen 16.30 en 18.30 uur is er A 4, met muzikale actualiteiten, aandacht voor recensies en nieuwe cd's.

Hilversum wordt onder het regime van de Mediawet (samenwerken èn concurreren) eindelijk wat normaal en volwassen. Het gaat nu niet langer in de eerste plaats om de individuele belangen van de omroepen maar om de consistente kwaliteit van de zender zelf, zegt Hierck, die tevreden is over de vernieuwing. “Maar als de omroep opnieuw op het punt nul zou kunnen beginnen, dan zou je het systeem met de omroepverenigingen niet uitvinden.”

Een van de beste vernieuwingen is de terugkeer van de traditionele zondagmiddagprogrammering van vóór 1990 met zoveel mogelijk live-concerten door het Concertgebouworkest of een optreden van een van de beste andere Nederlandse orkesten. Ook probeert Radio 4 de traditie te hervatten om de voorstellingen van de Nederlandse Opera uit te zenden. In ieder geval klinkt volgend jaar juni de complete cyclus Der Ring des Nibelungen, die door de tv wordt uitgezonden, ook met betere geluidskwaliteit door de radio-ether en -kabel. Een ander groot en bijzonder project is Vissi d'arte, dat 8 september om 13 uur begint met een vier maanden durende serie over Maria Callas.