Groningse A-kwartier in opstand tegen drugs

Het chique Groningse A-kwartier lijdt zwaar onder drugsgebruik en -handel in de wijk. De buurt roept om een eigen politiepost, betere opvang van verslaafden en desnoods inzet van particuliere beveiligers.

GRONINGEN, 7 SEPT. Schreeuwende dealers en spuitende junks, overlast, vernielzucht, criminaliteit en onveiligheid. De bewoners van het Groninger A-kwartier zijn het zat. Spuugzat. “De buurt en de straat zijn ons afgenomen”, zegt F. Woudstra van de buurtvereniging. Bewoner H. van de Water, die een monumentaal pand bewoont aan de Noorderhaven, zegt bedreigd te zijn met een mes toen hij een tippelaarster wegstuurde. Drie keer ging er een steen door zijn ruit. Een andere keer betrapte hij een junk bij een inbraak in zijn huis. “Het wordt alleen maar erger. De gemeente is veel te laks.”

Sinds een half jaar vormen het A-kwartier, een chique woonbuurt bij het centrum, en de Oude Kijk in 't Jatstraat het nieuwe decor van de Groninger drugsscene. Op andere vaste plekken, aan de Steenhouwerskade en het Guyotplein, verdwenen de junks door bouwwerkzaamheden. Een kern van naar schatting tachtig drugsgebruikers spuit in het A-kwartier op straat, in portieken of in het stadspark Noorderplantsoen. Door de Oude Kijk in 't Jatstraat, de trots van de Groninger winkeliers, rijden dealers op mountainbikes af en aan, tussen het winkelend publiek en de studenten door. F. Selman, eigenaar van het pand op nummer 54, kent de dealers bijna allemaal van gezicht. “Dit is een drugsboulevard”, zegt hij. “Het grote gedogen heeft toegeslagen.” Voor de zoveelste keer ging er onlangs een steen door zijn ruit.

Zijn klusjesman J. Massaut kreeg vorig jaar een naald in zijn been van een boze junk, omdat hij weigerde hem een gulden te geven. Vijf tetanusprikken waren nodig om verder onheil te voorkomen. Een zesjarig jongetje in de buurt moest drie maanden lang anti-AIDS-middelen slikken, nadat hij in februari dit jaar in de struiken bij een plantsoentje in de buurt per ongeluk in een gebruikte naald trapte. Woudstra: “Godzijdank bleek hij niet besmet te zijn.”

Het is genoeg, vinden de verbitterde bewoners. Onlangs zijn ze begonnen met protestacties. Er kwamen spandoeken ('Elke spuit het A-kwartier uit'), gele protestkaarten ('Er gaat niets boven Groningen. Van Martinistad naar Spuitstad', waar een injectienaald boven de Martinitoren uitspuit) en pamfletten ('U bevindt zich voor eigen risico in deze stad. Grondrechten ter bescherming van personen en goederen worden niet langer gehandhaafd', ondertekend door 'burgemeester Lammers'). Er is overleg met de gemeente, maar tot concrete resultaten heeft dit niet geleid, klagen de bewoners.

Ook de winkeliers zien de verwording van de straat met lede ogen aan. F. de Groot, voorzitter van de winkeliersvereniging van de Oude Kijk in 't Jatstraat, telt inmiddels acht lege winkelpanden. “Nieuwe winkeliers zijn niet gemakkelijk te vinden”, zegt hij. Een waardedaling van de panden dreigt. “Klanten klagen dat ze niet meer naar onze spellenwinkel durven komen.” Als oplossing ziet hij de inzet van een beveiligingsbedrijf, waarvoor de gemeente subsidie moet geven. “Want politie zien we hier veel te weinig. Ze doen wat ze kunnen. Voor hen is deze toestand ook frustrerend.” Wethouder R. Paas van onder meer verslavingszorg onderkent de problemen. “Drugsoverlast is afgrijselijk, maar de gemeente doet het nodige.” Hij wijst op de maatregelen die genomen zijn of worden: een straatverbod voor notoire overlastveroorzakers, spreiding van opvang, de opening van 'Het Twaalfde Huis', waar 55 verslaafden dagelijks worden opgevangen, meubels maken en fietsen opknappen. Ook zijn er speciale politieteams geformeerd die zich richten op drugspanden en dealers en de gebruikers zelf. “Alles wat we kunnen verzinnen zetten we in om de straat op de junks te heroveren. Maar was er maar een ei van Columbus”, verzucht hij. Hij wilde dat hij meer bevoegdheden had om de overlast tegen te gaan. “Ik zou ze willen oppakken en ze onder dwang willen verzorgen. Maar dit is wettelijk niet toegestaan en maatschappelijk een groot taboe.” Hij vraagt geduld van de bewoners. “Van sommige maatregelen is het effect pas over een tijdje merkbaar.”

Officier van justitie A. Bronsvoort verwacht een preventieve werking van een straatverbod, dat enkele maanden van kracht blijft. Een gebruiker die drie keer een procesverbaal krijgt wegens overlast kan een verblijfsontzegging van twee weken of acht uur opgelegd krijgen. Inmiddels zijn er zeven van deze verboden uitgevaardigd. De overtreder van het verbod kan voor de rechter worden gebracht. Onlangs kregen twee overlast veroorzakende junks celstraffen opgelegd van respectievelijk tien en zeven dagen.

De buurtvereniging wil meer politie in de wijk, zodat de veiligheid en leefbaarheid er 24 uur per dag gegarandeerd zijn. Opvang, die nu nog geconcentreerd is in de wijk, moet verspreid worden over de stad, vinden de bewoners. Verder moet er extra geld voor kleinschalige opvang van drugsverslaafden worden vrijgemaakt. Ook een vaste politiepost in de wijk is een wens. Selman wil zijn leegstaande winkelpand daarvoor ter beschikking stellen. Gemeente, politie en justitie staan welwillend tegenover zo'n post, van waaruit politie en een hulpofficier van justitie kunnen opereren. Paas: “Die moet er acuut komen.” Woudstra: “Een beetje machtsvertoon midden in de brandhaard zou mooi zijn.” Volgende maand brengen de bewoners een bezoek aan minister Van Boxtel van grote stedenbeleid. Ze vragen hem extra geld voor meer politie en opvang.

Ze hebben hun hoop ook gevestigd op de nieuwe burgemeester, Jacques Wallage, die in oktober wordt geïnstalleerd. Woudstra: “Wallage is een echte Groninger, die ooit zelf in deze buurt woonde. Sterker nog, zijn vrouw was één van de oprichters van de buurtvereniging A-kwartier.”