Financiële storm: miljoenenschade

Azië, Rusland, Zuid-Amerika. Alle financiële brandhaarden kwamen ter sprake op ING's persconferentie over de winst in het eerste halfjaar. Nu blijkt in de achteruin een debâcle van 50 miljoen te liggen.

ROTTERDAM, 7 SEPT. De razende storm die over de financiële markten trekt, heeft op de Amsterdamse beurs zijn eerste slachtoffers gemaakt. Niet bij een van de beursgenoteerde bedrijven die zijn afzet naar Rusland of Azië ziet verdampen, maar onder de financiële handelaren zelf.

Bank en verzekeraar ING heeft 50 miljoen gulden nieuw kapitaal gestoken in zijn dochterbedrijf Extra Clearing dat market makers financiert die op de optiebeurs voor eigen rekening en risico handelen. Twee van hen konden niet meer aan hun financiële verplichtingen tegenover Extra Clearing voldoen, moest ING gisteravond erkennen.

De beurskoersen in Amsterdam zijn ten opzichte van hun piek in juli zo'n twintig procent lager, terwijl de rente door een vlucht van nerveuze beleggers in staatsobligaties scherp is gedaald. Het epicentrum van de financiële problemen zegt wel iets over de veranderde verhoudingen op de beursvloer. Tijdens de “grote” krach van 1987 sneuvelde een hoekmansbedrijf op de effectenbeurs dat verkeerde eigen posities bleek te hebben, nu liggen de problemen bij market makers op de optiebeurs.

Twee weken geleden zette ING bij de publicatie van zijn winst in het eerste halfjaar uitgebreid uiteen wat de risico's zijn op leningen aan Rusland en hoe de economische crisis in Azië tot verlies van de bank in die regio leidde.

ING geeft zelf hoog op van haar interne systemen die de financiële risico's in zijn mondiale financiële handel transparant en inzichtelijk moeten maken. “Een telefoontje is genoeg om te weten hoe wereldwijd onze posities zijn in de financiële handel”, aldus een hooggeplaatste ING-functionaris onlangs. Na de overname in 1995 van de Britse elitebank Barings, die ten onder was gegaan door frauduleuze speculaties van een handelaar in Singapore weet ING dat de ogen van de internationale financiële wereld steeds op haar zijn gericht.

Van bedrijven als Extra Clearing zijn er niet veel in de Nederlandse financiële wereld. Het toeval wil dat de huidige president-directeur van de beurzenorganisatie AEX juist in deze wereld thuis is. In zijn vorige baan bij zakenbank Pierson, een aartsvader van de financiering van market makers, was hij in Londen jarenlang verantwoordelijk voor deze financieringen op de Londense termijnbeurzen. Bedrijven als Extra Clearing garanderen de transacties van market makers op de financiële markten. Deze handelaren nemen, op basis van hun eigen kapitaal en het bij partijen als Extra Clearing geleende geld, eigen posities in op de financiële markten. Met deze financieringen zijn op het oog astronomische bedragen gemoeid. Een paar miljard gulden krediet voor een grote market maker niet uitzonderlijk.

Met zulke bedragen en de ferme uitslagen in de koersen op de financiële markten van de laatste weken is toetsing van de risico's cruciaal. Daar moet het zijn misgegaan, de afgelopen dagen en weken, zoals ook blijkt uit het gedwongen vertrek van de risicomanager van Extra Clearing vorige week en de benoeming van een extra directeur met ingang van heden. “Het is net als met het bankencircuit”, zegt een Amsterdamse beurshandelaar. Internationale banken doen veel zaken met elkaar en hebben daardoor aanzienlijke bedragen aan elkaar geleend, market makers hebben de nodige posities bij elkaar. “Er moet niet eentje tussenuit vallen, want dan hebben veel meer market makers een probleem.”

De kapitaalinjectie van ING en het onschadelijk maken van de verliezen bij de market makers die niet meer aan hun financiële verplichtingen konden voldoen, moet bovenal het vertrouwen van het beleggende publiek in de markt overeind houden. Zoals een handelaar zegt:“Het is voor iedereen in de markt van belang om de particuliere belegger erbij te houden.”

Handelaren waren vanochtend dan ook content met de stijgende koersen op de aandelenmarkt, die het voor ING en voor andere market makers een stuk makkelijker maakt om de problemen van handelaren het hoofd te bieden. “Dat is een van de redenen dat de markt omhoog gaat”, aldus een handelaar. Hij constateerde dat de termijncontracten op de beursgraadmeter al enkele dagen boven de werkelijke stand van de beursindex noteren, hetgeen ongebruikelijk is en kan duiden op pogingen van grote marktpartijen om de markt op te krikken. “Iedereen heeft er belang bij. Dit hebben wij dringend nodig.”