Politieke tak ETA komt met 'nieuwe' partij

MADRID, 5 SEPT. Herri Batasuna, de politieke tak van de Baskische afscheidingsbeweging ETA, doet niet mee aan de verkiezingen die in oktober in de Spaanse regio Baskenland worden gehouden. In plaats daarvan heeft Baskenland een nieuwe politieke beweging genaamd Euskal Herritarrok (EH), Baskisch voor “Wij Basken”. EH werd deze week gepresenteerd door een aantal bekende woordvoerders uit kringen van Herri Batasuna.

De nieuwe beweging moet volgens hen gezien worden als een brede nationalische beweging met een ruimer “sociaal en politiek draagvlak” dan in radicaal-nationalistische kring het gebruik was. Woordvoerders van niet-nationalistische partijen hebben de naamsverandering evenwel afgedaan als 'een nieuw etiket op een versleten politiek wasmiddel'.

De naamsverandering heeft opnieuw olie op het vuur gegooid in de polemiek die de afgelopen dagen woedde tussen de nationalistische en niet-nationalistische partijen in Baskenland. De laatsten, zowel de socialistische partij als de conservatieve Partido Popular, lieten weten de nieuwe zet te zien als de zoveelste stap van de ETA om zijn gezicht te redden in verband met de verkiezingen. Van de zijde van de Partido Popular werd opgemerkt dat degenen die het initiatief deze week presenteerden dezelfde personen zijn die sinds jaar en dag de ETA-terreur verdedigen. De socialisten meenden dat Herri Batasuna er beter aan doet de geweldsstrategie te verlaten in plaats van zijn naam te veranderen.

De grootste partij van Baskenland, de zichzelf als 'gematigd' omschrijvende Baskisch-nationalistische partij PNV, meent evenwel dat er sprake is van en belangrijke doorbraak en dat binnen de radicaal-nationalistische beweging de wil bestaat een einde te maken aan de terreur. PNV-voorzitter Xavier Arzalluz haalde zich vorige week de woede van de niet-nationalistische partijen op de hals door te verklaren dat zijn partij de hele zomer lang heeft onderhandeld met de ETA en dat de gesprekken “op de goede weg” zijn. Ook verklaarde Arzalluz dat de niet-nationalistische partijen vredesonderhandelingen dwarsbomen uit angst dat de ETA de wapens neerlegt. De doden die vallen onder politici van beide partijen zou hen electoraal geen windeieren leggen, zo suggereerde hij.

Volgens zijn tegenstanders maakt Arzalluz zich hiermee niet alleen schuldig aan onbeschaamde volksmennerij, maar doorbreekt zijn partij voor de zoveelste maal de afspraken tussen de democratische partijen in Baskenland om niet met de ETA te praten zolang die niet de wapens neerlegt. Terwijl de PNV niet uitsluit dat er mogelijkheden bestaan voor een wapenstilstand van de ETA, is er volgens minister van Binnenlandse Zaken en ex-leider van de Baskische conservatieven Jaime Mayor Oreja eerder sprake van een verzwakking van de terreurbeweging door het effectieve politie-optreden. “Er is geen enkele wil om te onderhandelen, uitsluitend een tijdelijke onmogelijkheid om te moorden”, aldus Mayor Oreja, die wees op de voortgaande moorden op politici.

Opmerkelijk genoeg werd gelijk met de veronderstelde matiging binnen radicaal-nationalistische kring bekend gemaakt dat de ETA de banvloek heeft uitgesproken over voormalig ETA-ideoloog José Luis Álvarez, bijgenaamd Txelis. Txelis, sinds 1992 in arrest, is geëxcommuniceerd wegens “poging tot splijting” van de ETA-gelederen, nadat hij de afgelopen jaren vanuit de gevangenis had gepleit voor het staken van het geweld. Als ETA-ideoloog was hij verantwoordelijk voor de strategie van gerichte moordaanslagen en het propageren van geweld.

Voor de naamsverandering van de radicaal-nationalistische beweging circuleert inmiddels een aantal tegenstrijdige verklaringen. De zegslieden die het initiatief presenteerden ontkenden dat de belangrijkste reden zou bestaan uit angst dat Herri Batasuna door de rechter illegaal zou worden verklaard. Dit nadat eerder de hele politieke top van de partij in de gevangenis verdween op beschuldiging van banden met de ETA.