Sopraan Jeannine Altmeyer over het lot van Brünnhilde; Mijn tranen kon ik nauwelijks bedwingen

Sopraan Jeannine Altmeyer zingt Brünnhilde in Wagners 'Der Ring des Nibelungen', waarvan volgende week het laatste deel, 'Götterdämmerung', in première gaat. “Brünnhilde is de enige goede in de hele 'Ring'

De voorstellingen van Götterdämmerung beginnen op 8, 12, 16, 23, 30 september om half zes en op 20 en 27 september om half twee. Telefoonnummer van de kassa: (020) 625 54 55.

Ze heeft net haar rivale staan uitschelden, bij het dode lichaam van de man die ze beiden beminden. “Zwijg armzalige, je bent nooit zijn vrouw geweest. Je was zijn hoer. Ik ben de enige aan wie hij eeuwige trouw zwoer!” Dan steekt ze de stapel takken rondom het lijk in brand. Ze springt er zelf bij - “Siegfried, gezegende held, voel hoe het vuur mijn hart omvat” - en het hele Walhalla vliegt mee in de fik.

Einde van Götterdämmerung, vierde en laatste opera uit Wagners Der Ring des Nibelungen.

Einde ook van de middagrepetitie van donderdag 27 augustus, anderhalve week voor de première in het Amsterdamse Muziektheater. Brünnhilde wordt weer de Amerikaanse sopraan Jeannine Altmeyer die naar haar kleedkamer loopt, zich een cola light laat brengen en - “sorry, I'm some tired” - met haar benen gestrekt in haar stoel gaat zitten. Maar net als ze wil vertellen over het fraaie karakter van haar heldin wordt er hard geklopt en op hetzelfde moment vliegt de deur open. De choreograaf.

“Hai, Jeannine, je was fantàstisch, maar luister...”

“Ik eh...”

“Je moet bij de víerde keer tadadada, begrijp je, dus bij de víerde keer...”

“Ja, weet ik, maar...”

“Bij de vierde keer moet je draaien. Ik zal het even voordoen...” De choreograaf pakt de sopraan bij de armen. “Tadadada, tadadada, tadadada en dan...” Hij geeft haar duw naar rechts. “Dàn draai je je om. Oké?”

“Oké.”

“Zal ik het nog een keer voordoen?”

“Zo jammer”, zegt hij als hij wegloopt, “zo jammer dat ze me er pas een maand geleden bij hebben gehaald.”

En net als Jeannine Altmeyer opnieuw wil beginnen over Brünnhilde - “ze is de enige in de hele opera die zuiver is, ze is...” - wordt er weer geklopt en weer vliegt de deur open. De regisseur, Pierre Audi.

“Bedankt Jeannine, het was geweldig, het was bìjna goed, alleen het begin van de treurmars was niet goed, je moet iets eerder opkomen, je moet echt eerder opkomen, begrijp je, en zaterdag...”

“Zaterdag?”

“Zaterdag gaan we oefenen dat je eerder bij Siegfried gaat liggen, begrijp je? Meteen bij het begin.”

“Maar ik heb morgen de hele dag repetitie.”

“Niet erg, niemand verwacht morgen van je dat je voluit zingt.”

“En Pierre...”

De regisseur loopt naar de deur.

“Pierre, ik wilde nog vragen of er er wat minder licht op mij kan schijnen bij de treurmars. Als er wat meer schaduw is, kan ik me een beetje bewegen.”

“Het belangrijkste is dat je eerder opkomt.”

“Maar Pierre, luister, ik lig daar een kwartier op de grond en mijn hoofd gaat pijn doen als ik me niet kan bewegen en mijn arm gaat slapen en het duurt zo lang.”

Ze studeerde bij Martial Singher en Lotte Lehmann. Haar Amerikaanse debuut was in 1971, haar Europese twee jaar later, in Salzburg, en meteen bij de top: Karajan. De echte roem begon voor haar in 1979, toen ze de rol van Sieglinde zong tijdens de Bayreuther Festspiele, onder leiding van Pierre Boulez. Daarna werkte ze met grote regisseurs (Gosch, Kupfer) en met grote dirigenten (Masur, Janowski, Levine) en ze weet: ze willen allemaal wat anders. “Pierre is heel streng. En zich aan iemand aanpassen, he hates it.” Brünnhilde is haar eerste rol bij de Nederlandse Opera.

Haar belangrijkste zorg is, zegt ze, dat ze straks bij de première is uitgerust. “Vanaf volgende week praat ik niet meer. Nou ja, zo weinig mogelijk. Ik drink geen alcohol. Ik kijk heel goed wat ik eet. Ik ben geen voedselfetisjist. Maar alle beetjes helpen.”

Bij de première van Die Walküre had ze een voedselvergiftiging. Ze was, zegt ze, nog nooit zo ziek geweest.

Waarom pleegt Brünnhilde zelfmoord?

“Er is voor haar geen reden meer om verder te leven. Ze wil één zijn met Siegfried. Het is de hoogste eer die ze de man van wie ze houdt nog kan bewijzen.”

Maar hij heeft haar verraden voor Gutrune.

“Ze weet dat hij niet uit vrije wil handelde. Ze weet dat hij onder invloed was gebracht door een toverdrank.”

Haar eigen vader had haar ook al verraden.

“Ja, Wotan straft haar in Die Walküre omdat ze tegen zijn wil Siegmund probeert te redden. Brünnhilde denkt eerst ook nog dat het haar vaders straf is dat Siegried verliefd wordt op Gutrune. Dat is niet zo, maar daar kun je aan merken dat Brünnhilde helemaal niets begrijpt van alle listen en lagen om haar heen.”

Ze is te goed?

“Ze is de enige goede in de hele Ring. Siegfried is onschuldig, maar zij is echt nobel. Zelfs als ze bedrogen wordt, ontsteekt ze niet in razernij. Wotan en Hagen worden kwaadaardige duivels. Ze begrijpt het gewoon niet dat Hagen Siegfried doodt door hem in de rug te steken. Ze begrijpt niet dat iemand zo laf kan zijn.”

Wil ze wel dat het hele Walhalla afbrandt? Is dat ook echt haar bedoeling?

“Ja, dat wil ze. Ze zingt het al aan het eind van Siegfried.” (De derde opera uit de Ring.) “ 'Leuchtende lachende Tot', zingt ze. Ze weet dat die hele corrupte godenwereld gedoemd is om ten onder te gaan. En ze wil het ook.”

Rekent Wagner door haar af met de in zijn ogen corrupte oude macht in het Duitsland van 1849?

“Oef”, zucht Jeannine Altmeyer. “De marxistische interpretatie van Wagners werk. Ik weet dat die heel populair is, maar ik ben er eigenlijk niet zeker van of de ondergang van het Walhalla wel haar voornaamste motief is. Zoals ik het voel is het toch vooral haar wens om zich met Siegfried te verenigen waardoor ze de boel in de brand steekt. Dat uit liefde samen sterven is heel belangrijk bij Wagner. Daar gaat het vaak over bij hem.”

Verdiept u zich in de achtergronden van de opera's die u zingt? Leest u bijvoorbeeld brieven van Wagner?

“De dagboeken heb ik gelezen. Maar ik geloof niet dat ik gekwalificeerd ben om een mening te hebben over de Ring als geheel. Ik denk na over Brünnhilde. In mijn hoofd heb ik een opvatting van mijn personage. Ik heb geen invloed op de interpretatie van het geheel, dus daar denk ik ook niet over na. Ik ben een onderdeel van Pierre's geheel.”

En wat vindt u van zijn ideeën?

“Het valt me bijvoorbeeld op dat hij in de laatste acte Brünnhilde en Gutrune de enige echte mensen laat zijn.”

Brünnhilde pakt Gutrune nogal hard aan.

“Ze maakt haar uit voor hoer, ja. Brünnhilde wil niet hard zijn, maar uit haar gevoel voor rechtvaardigheid móet ze Gutrune zeggen dat wat zij met Siegfried had niets te maken heeft met de liefde die Siegfried voor haar voelde. Gutrune heeft trucs gebruikt om Siegfried te strikken en dat moet worden rechtgezet. Niet omdat Brünnhilde jaloers is. Daarvoor is Gutrune voor haar veel te onbelangrijk. Brünnhilde is kwaad.”

Maar Gutrune is echt heel verdrietig.

“Ze wist precies wat ze deed hoor, toen ze Siegfried verleidde. Ik heb echt geen medelijden met haar.”

En Brünnhilde, heeft die medelijden?

“Die Gutrune is gewoon een ordinaire Monica Lewinsky. Two of a kind. Wat denk je, zou Hillary Clinton ooit de moeite hebben genomen om jaloers te zijn op haar of medelijden met haar te hebben? Ben je gek. Lewinsky is not important.”

Erger kun je iemand niet treffen.

“Moeten die vrouwen ook maar niet zo stom zijn.”

U bewondert Hillary?

“O nee!! Dat bedoel ik helemaal niet. Zo'n gekunsteld iemand, verschrikkelijk.”

Haitink zegt dat hij niet meer naar de Ring wil luisteren, het duurt hem te lang. Kunt u zich dat voorstellen?

“Ach ja, Karajan luisterde ook niet meer naar uitvoeringen van anderen. Hij kon dat niet meer, zei hij. Tegen mij zei hij een keer dat hij mij wel graag wilde horen en of ik dan alleen voor hem kon zingen. Maar dat kan ìk niet. Nee, ik kan me niet voorstellen dat je de Ring niet meer wilt horen. Ik luister er heel graag naar, vooral naar Die Walküre. Brünnhilde is dan nog zo jong, zo optimistisch en dan die ongelooflijk ontroerende acte met Wotan die woedend op haar is en toch zijn vaderliefde voor haar niet kan onderdrukken.”

En het slot van Götterdämmerung?

“Pràchtig. Het kost me altijd de grootste moeite om mijn tranen te bedwingen. Maar als je het zelf zingt, ben je ook erg bezig met zorgen dat je stem daar niet opeens heel anders klinkt dan in het begin van Götterdämmerung. Het is laat, je bent moe na vier uur zingen, je bent tijdens de treurmars een hele poos stil geweest waardoor je relaxt bent geraakt en dan...

En dan moet u 'Starke Scheite schichtet mir dort' zingen.

“Ja! Moet je eens proberen.”

Hoe lang heeft het u gekost om dat Duits er een beetje soepel uit te krijgen?

Ze schatert en doet voor hoe ze bij haar in Californië, waar ze vandaan komt, praten. Met een hangende onderkaak: “Whah, whah, whah.” (In het dorp waar ze woont, zegt ze, is het al een hele gebeurtenis als je op één dag tankt en de post ophaalt.) “Dat Duits is een ramp. Maar ik doe mijn best.”