Onderzoek naar ramp met 'VN-shuttle'

MONTREAL, 4 SEPT. Bij een grootschalige en aanhoudende zoekactie voor de Canadese oostkust zijn gisteren ongeveer zestig slachtoffers geborgen van de vliegramp met vlucht 111 van Swissair. Het toestel van de Zwitserse luchtvaartmaatschappij stortte woensdagavond laat ten zuidwesten van de stad Halifax in de Atlantische Oceaan.

Het onderzoek naar de oorzaak van de ramp staat in het teken van een speurtocht naar de recorder met vluchtinformatie, de zogeheten zwarte doos. Een groot aantal schepen vaart rond in een gebied van ongeveer honderd vierkante kilometer rond de plek van de ramp, direct ten zuiden van de Canadese deelstaat Nova Scotia. Alle hoop op het vinden van overlevenden is inmiddels opgegeven.

Grote delen van het toestel, waaronder de staart die de recorder met vluchtinformatie bevat, zijn nog spoorloos. De restanten van het vliegtuig liggen ergens op een diepte van naar schatting vijftig meter op de bodem van de oceaan. Ongeveer duizend mensen zijn betrokken bij de zoekactie, onder wie duikers van de Canadese marine en politie. Een Canadese onderzeeboot met sonarapparatuur is op weg naar het rampgebied, om het zoeken naar de zwarte doos te vergemakkelijken.

De Canadese Verkeersveiligheidsraad is gisteren begonnen met het onderzoek naar de oorzaak van de vliegramp. “Een volledig en systematisch onderzoek zal worden uitgevoerd naar alle factoren die de veiligheid van vlucht 111 in gevaar kunnen hebben gebracht,” zei Benoit Bouchard, voorzitter van de raad, gisteren na aankomst in Peggy's Cove, het vissersdorpje aan de kust waar een crisiscentrum is opgezet. “Gekeken zal worden naar de luchtwaardigheid en de technische staat van het vliegtuig, het werk van bemanningsleden en grondpersoneel, de luchtverkeersleiding, onderhoud, veiligheidsbeleid en naleving van de regels.” Bouchard zei te hopen het onderzoek binnen een jaar te voltooien. Totdat een criminele oorzaak is uitgesloten, wordt het onderzoek geleid door de Canadese politie. “Er is geen indicatie van criminele activiteit, maar we voeren het onderzoek alsof dat wel zo zou kunnen zijn”, zei politiewoordvoerder Frank Skidmore gisteren. Een van de onderzoekers achtte de mogelijheid dat het gaat om een terroristische actie als een bom zeer gering: “Er zaten zestien minuten tussen het moment dat het eerste noodsignaal werd afgegeven - 'rook in de cabine' - en het moment dat het toestel van de radar verdween.”

Het was op weg van New York naar Genève, toen het te maken kreeg met motorproblemen en ruim een uur na vertrek uitweek naar Halifax voor een noodlanding. De piloot verzocht eerst om een noodlanding in Boston, maar in plaats daarvan werd voor Halifax gekozen omdat dat vliegveld dichterbij was. Het vliegveld van Yarmouth in Nova Scotia was nog dichterbij dan Halifax maar werd niet overwogen, hoewel het beschikt over een landingsbaan die lang genoeg is voor een groot model vliegtuig als de MD-11 van Swissair.

Op weg naar Halifax verloor het toestel snel hoogte en werd twee ton aan brandstof geloosd. De hoeveelheid reddingsvesten die is aangetroffen wijst erop dat passagiers zich opmaakten voor een noodlanding op het water. Het toestel “stortte neer op zeven tot tien minuten vliegafstand van de luchthaven van Halifax,” zei Philippe Bruggisser, directeur van de SAir Groep die Swissair bezit, gisteren in Zürich. “Tien minuten meer en het toestel had kunnnen landen.”

Van de 229 slachtoffers waren 132 personen Amerikaans, zo bleek gisteren uit de passagierslijst van Swissair. 41 inzittenden waren van Zwitserse afkomst, dertig kwamen uit Frankrijk. De overigen hadden in totaal vijftien andere nationaliteiten. De piloot en co-piloot waren Zwitsers. Er waren geen Nederlanders aan boord.

Onder de slachtoffers waren zeven medewerkers van de Verenigde Naties. Vlucht 111 staat bekend als de 'VN shuttle', omdat hij vaak wordt gebruikt door medewerkers van de VN die heen en weer reizen tussen het hoofdkwartier in New York en de Europese vestiging in Genève. “Al voordat we de bevestiging kregen dat er VN-personeel aan boord was, zagen we aan het vluchtnummer dat er mensen van ons in het vliegtuig zaten,” zei VN-woordvoerder Eckhard gisteren. Er zijn vijf medewerkers van de VN omgekomen en drie mensen die aan de VN verbonden waren. Een medewerker van de Voedsel en Landbouworganisatie van de VN zag op het laatste moment af van zijn voornemen met vlucht 111 naar Geneve te vliegen. Bij het VN-hoofdkantoor in New York hing gisteren de vlag halfstok.

Swissair heeft aangekondigd vandaag een speciale vlucht uit te voeren van Zürich via Genève naar Halifax, om familieleden uit Zwitserland naar de plaats van de ramp te brengen. Ook vanuit New York worden familieleden door Swissair en zijn partner Delta Airlines naar Canada gebracht. Delta deelde de exploitatie van vlucht 111 met Swissair.