Naar de kapper voor een cijfer

Het Edison College in Apeldoorn begon met nieuwe vakken voor Havo en VWO. Wat is oblomovisme?

APELDOORN, 4 SEPT.Twaalf leervakken - Twaaaluff. Het was alsof Ineke van Noort dubbel zag toen ze het rooster van haar jongste dochter uit Havo vier onder ogen kreeg. De middelste hoopt dit jaar haar Havo-diploma te halen met de helft.

Bovendien krijgt Rianne liefst drie nieuwe vakken te verstouwen, allemaal even moeilijk. Dat bleek toen Van Noort als 'boekenmoeder' het lesmateriaal voor 'culturele en kunstzinnige vorming' inkeek. Het ging over 'oblomovisme'. “Zelfs de leraar had daar nog nooit van gehoord.”

Meer talen, meer wiskunde, strengere exameneisen en een flinke dosis algemene vorming. Dat recept stond de beleidsmakers voor ogen om het lesprogramma op Havo en VWO zwaarder en breder te maken. En op het Edison hebben ze die boodschap goed begrepen. Voor de vierdeklassers op de Havo staan minimaal elf vakken op het lesrooster, voor de vijftien- en zestienjarigen op het atheneum zijn dat er ten minste dertien. Oude, vertrouwde vakken. Maar ook drie nieuwe vakken die garant staan voor een karrenvracht aan algemene ontwikkeling.

De nieuwe vakken blinken uit in vaagheid vinden de leerlingen. Na anderhalve schoolweek weten ze nog steeds niet wat ze kunnen verwachten bij de twee verplichte vakken algemene natuurwetenschappen (anw) en culturele en kunstzinnige vorming (ckv) en het keuzevak 'management en organisatie' (m&o), dat het 'te specialistische' handel vervangt. Neem anw. Dat is mythologie, zegt Karin Monster (15) uit atheneum vier, want we moesten lezen over Prometheus en het vuur. Welnee, vindt Simone van Duren (16) uit Havo vier. “Anw is het vervolg op verzorging. Want het gaat de hele tijd over ziekte en gezondheid.”

Verwonderlijk is die verwarring niet. Schoolboeken die een doorkijkje geven in de lesstof, ontbreken - met uitzondering van ckv moeten de vierdeklassers zich voor de nieuwe vakken behelpen met stencils, omdat de uitgeverijen nog niet klaar zijn. Daarnaast stoelen de lessen op praktische opdrachten over het hier en nu in plaats van op zorgvuldig opgebouwde theorie. En tenslotte is anw, net als ckv, voor het eerst 'vakoverstijgend'. Voor anw verschilt de lesstof per leraar en per klas. Zo bespreekt anw'er Jan Slotboom, die bioloog is en als enige kon nascholen, vandaag het onderwerp 'overleven' aan de hand van de verschillende visies op ziekte - middeleeuws, winti, oosters, klassiek en astrologisch. Zijn collega, scheikundige Martin Beck, koos voor het 'domein materie' en laat de VWO'ers zich uitleven in een scheikundig proefje. In een lokaal behangen met pinups en popidolen (Beck: “Dan voelen leerlingen zich een beetje zoals thuis”) ontdekken ze dat waterstofperoxide bleekt. Het is de voorbereiding op een interview dat ze moeten houden met een kapster over kappersallergie - de eerste opdracht die meetelt voor het examen. Atheneum vier schrikt op. “Huh?”, zegt Roy Zomer (15). “Een cijfer voor zoiets onbenulligs?”

Het blokuur ckv is voor de vierdeklassers al net zo'n vreemde eend in de bijt. Docente Nederlands A. Vellekoop zet even op een rijtje wat er van de leerlingen verwacht wordt. Er zijn literatuurlessen. De vierdeklassers gaan op kosten van de school naar theatervoorstellingen. En ze moeten de komende twee jaar een kunstdossier bijhouden. Onderdeel daarvan is een 'pillowbook' over het thema smaak met alles wat zij mooi en lelijk vinden. Een foto van Bulthuis, roept een meisje, de natuurkundeleraar. “Die ziet er zo vies en ranzig uit.”

Klasgenoten zijn intussen gewapend met videocamera's op zoek naar unieke plekjes in het schoolgebouw. De studievleugel, het fietsenhok, de jongenswc en de billen van een lerares worden met een niet aflatend fanatisme op tape vastgelegd. Goed werk, zegt tekenleraar Ton van de Kraats na afloop tegen Rikke Korswagen uit atheneum vier. Maar een opmerking wil hij nog kwijt: “Als jullie straks de wijk in gaan om de stedebouwkundige smaak vast te leggen, film dan niet alles wat los en vast zit.” De vierdeklassers glimmen. Een leuker vak dan ze gedacht hadden.

Maar tijdens het laatste uur literatuur, ook onderdeel van ckv, vergaat hen dat plezier. Onder luid gesteun hebben ze hun eerste boek voor de boekenlijst Nederlands gekozen - Havisten moeten er niet meer 18 maar 8 lezen, VWO'ers 12 in plaats van de 30 van vroeger. Dat is een eitje, zou je zeggen, maar lerares L. Schuuring bestrijdt dat. “Ze moeten er veel meer mee doen.” Ze wijst op een pak gele stencils. Begrippenapparaat staat er op: definities over fictie, tijd, en karakters. Samengesteld door alle talenleraren - een unicum. De lerares: “Het is enig om zo over de horizon van je vak heen te kijken.” Maar problemen gaf het ook. Een flashback, is dat nou chronologisch of niet? Het begrippenapparaat zwijgt.

Het is tien over half vier als de school leegstroomt. Boekenmoeder Ineke van Noort wacht in de auto haar kinderen op. Ze heeft haast. De meiden moeten vlug, vlug, vlug een boterham eten en daarna naar sychroonzwemmen. Drie trainingen per week van vier uur elk. En intussen heeft haar jongste ook het studiehuis nog. Zou ze het redden? Van Noort heeft daar, erkent ze, “best een beetje angst voor.” Maar aan de andere kant: mijn dochter is, zegt ze, een meisje met een sterk karaktertrekje. “Ze wil per se niet naar de Mavo.”

Dit is het vierde en laatste deel van een korte serie over het studiehuis. Eerdere afleveringen verschenen op 1,2 en 3 september.