Levenslang cel voor ex-premier Rwanda

ARUSHA, 4 SEPT. Het Internationale Tribunaal voor Rwanda heeft vanmorgen Jean Kambanda, premier van dat land tijdens de genocide van 1994, tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld. Het was de eerste keer dat een internationale rechtbank een strafmaat bepaalde voor volkerenmoord. Het Rwanda-tribunaal zetelt in Arusha, Noord-Tanzania.

Kambanda's advocaten hadden aangedrongen op een lichtere straf omdat de beklaagde al op 1 mei schuld had bekend aan genocide en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moord en uitroeiing van burgers.

Rechter Laity Kama zei evenwel dat hij Kambanda, in weerwil van zijn bekentenis, levenslang had gegeven gezien zijn gezagspositie als eerste minister ten tijde van de genocide en zijn vrijwillige deelname aan misdaden. Kambanda (42) is de hoogste voormalige gezagsdrager in Rwanda die is voorgeleid voor het tribunaal.

Kambanda moest opstaan en staarde uitdrukkingsloos naar rechter Kama toen die de veroordeling voorlas. Zodra duidelijk werd dat Kambanda levenslang zou krijgen, waren zuchten van verlichting hoorbaar op de publieke tribune, die zat volgepakt met Rwandezen die de moordpartijen hadden overleefd. “Jean Kambanda misbruikte zijn gezag en beschaamde het vertrouwen van zijn volk”, zo zei Kama, “hij heeft bovendien geen blijk gegeven van berouw of mededogen met de slachtoffers in Rwanda toen hij daarvoor de gelegenheid kreeg.”

Gisteren vroegen Kambanda's advocaten om vrijspraak of een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar, omdat hij als eerste beklaagde tijdens een genocideproces schuld had bekend. Alle Duitse nazi-beklaagden die kort na de Tweede Wereldoorlog in Neurenberg terecht stonden, ontkenden schuld aan de hun ten laste gelegde moord en uitroeiing. In 1948 kwam een internationale conventie tot stand ter voorkoming van genocide. De processen in Arusha zijn de eerste waar deze conventie wordt toegepast door een internationale rechtbank.

Eén van Kambanda's verdedigers, Oliver Michael Inglis, zei gisteren dat de ex-premier in 1994 niet meer dan een marionet was, die werd gemanipuleerd door machtige en boosaardige Rwandese militairen. “Zij trokken aan de touwtjes en hij danste”, aldus Inglis. Rwandezen op de publieke tribune barstten uit in bitter gelach toen Inglis een lichte straf bepleitte voor Kambanda “opdat de wonden kunnen helen”.

De openbare aanklager, Bernard Muna, zei dat Kambanda levenslang verdiende, hoewel hij had getuigd tegen hoofdrolspelers in de genocide.