'Illegalen zijn lucht, maar ze doen wel mee'; Vraaggesprek met bisschop Muskens over asielbeleid;

De menselijke waardigheid is in het geding, schrijven de bisschoppen in een overweging over het asielbeleid in Nederland.

ROTTERDAM, 4 SEPT. Er is sprake van een misverstand, zegt bisschop M. Muskens van Breda. Namens de twaalf Nederlandse bisschoppen presenteerde hij deze week een 'herderlijk schrijven' over asielzoekers en vreemdelingen. Uit dit advies hebben sommigen de conclusie getrokken dat de bisschoppen vinden dat niet alleen politieke vluchtelingen maar ook economische vluchtelingen in Nederland moeten worden toegelaten. Niets is minder waar.

Muskens: “Het gaat er ons niet om zomaar alle economische vluchtelingen toe te laten. Ook mensen uit een gebied waar grote hongersnood heerst zoals in Soedan kunnen hier niet worden toegelaten. Dat past niet in het Nederlandse systeem. We moeten de mensen daar ter plekke helpen, meedoen met voedseldroppings bijvoorbeeld.”

Waar het episcopaat wél voor heeft willen pleiten, zegt Muskens, is een ruimhartiger beleid ten aanzien van seizoenarbeiders (“Laat mensen uit Oost-Europa hier een paar maanden per jaar bij tuinders werken”) en vooral illegale vluchtelingen. Muskens: “Illegalen zijn lucht, maar ze doen wel mee aan de economie. Dat kan niet zo doorgaan. Je kunt het bestaan van ilegalen niet ontkennen. Je zult ze zichtbaar moeten maken, gedogen, een stem geven, zodat ze niet zoals nu gemakkelijk kunnen worden uitgebuit door werkgevers en door huiseigenaren. Die uitbuiting is een vorm van morele decadentie.”

Speciale aandacht vragen volgens Muskens de illegalen die in afwachting van hun uitzetting in “onwaardige omstandigheden” hun dagen slijten. Bij de presentatie van het bisschoppelijke schrijven vertelde Muskens over een bezoek aan een inrichting voor vreemdelingenbewaring in de voormalige Willem II-kazerne in Tilburg. Muskens: “Ik moet u zeggen: het is verschrikkelijk. De vreemdelingen die hier zijn opgesloten hebben een enorme haat tegenover Nederland ontwikkeld. Niet zozeer omdat zij Nederland moeten verlaten maar omdat zij op deze wijze opgesloten zitten, van hun vrijheid zijn beroofd en als crimineel worden behandeld. Het is absurd om zo de menselijke waardigheid van migranten en van ons zelf op het spel te zetten.” Muskens zegt er voorstander van te zijn (“op het gevaar af voor gekke Henkie te worden versleten”) dat als deze uitgeprocedeerde asielzoekers te lang moeten wachten op hun terugkeer of als het land van herkomst categorisch weigert aan hun terugkeer mee te werken, ze toch asiel krijgen.

De bisschoppen constateren in hun brief dat de weerstand in Nederland en Europa tegen een ruimhartig asielbeleid voor migranten is gegroeid. Muskens: “Er wordt de indruk gewekt dat we worden overspoeld met asielzoekers. Er is veel angst bij mensen. Het proces van toenadering tussen allochtonen en autochtonen in de laatste tien jaar is nog niet echt is voltooid. We hebben nog niet van elkaar leren genieten. Maar er is nu eenmaal een volksverhuizing gaande, daar kunnen we ons niet aan onttrekken, we staan op de drempel van een nieuwe periode in de geschiedenis. Nederland zal nooit meer alleen voor autochtonen zijn.”

De westerse rijke landen, schrijven de bisschoppen, hebben des te meer reden voor een humaan toelatingsbeleid omdat ze zelf verantwoordelijk zijn voor de trek uit de ontwikkelingslanden. “Zolang de voorwaarden voor ontwikkeling en de mogelijkheden voor de handel wereldwijd ongelijk verdeeld zijn, zullen mensen uit ontwikkelingslanden naar industrielanden blijven trekken. En zolang kansen en goederen niet beter verdeeld worden over alle landen, zullen veel mensen trekken naar werelddelen met de beste kansen en goederen”, aldus de overweging. Muskens: “Ieder mens heeft een plicht tot gastvrijheid en tot het delen van rijkdom. De wereld is van God en wij zijn hier allemaal te gast.”