Het internationale financiële systeem

Het internationale financiële systeem is een nauw vervlochten netwerk van domino's. Wat zijn de vervlechtingen die moeten voorkomen dat de domino's omvallen en banken en financiële handelshuizen worden meegesleept?

De financiële relaties tussen banken onderling, ook wel bekend als de interbancaire markt. Banken concurreren met elkaar, maar zij doen ook heel veel zaken met elkaar, bijvoorbeeld in het internationale betalingsverkeer en op de valutamarkt. Om de zaken te bespoedigen plaatsen zij geld bij elkaar. Deze geldbedragen, die banken ook weer kunnen terugtrekken als zij vrezen voor de gezondheid van hun tegenpartij, komen uit op 4.976.800.000.000.000 (4.976,8 miljard dollar). De angst dat een bank haar geld niet kan terugbetalen of zo weinig kredietwaardig is dat andere banken geld weigeren uit te lenen is de kern van de angst voor faillissementen in het internationale bankbedrijf. Als een bank omvalt, hebben honderden banken een strop. In een paniekreactie wil elke bank zoveel mogelijk geld terug. Het financiële systeem valt droog. Dat levert een zogeheten systeemrisico op, de nachtmerrie van elke centrale bankier. De afwikkeling van transacties op financiële markten, zoals effectenbeurzen en de valutamarkt. Als een bank een andere bank wel effecten heeft geleverd, maar op het moment suprême niet haar geld krijgt, lijdt zij een strop die direct in honderden miljoenen guldens of meer kan lopen. Een kink in deze kabel kan in luttele seconden de ondergang van een bank betekenen. Gevolg: een kans op een systeemcrisis. De afwikkeling van transacties in financiële producten die buiten de balans blijven, zoals opties op rente en valuta en alle andere exotische financiële constructies (zogeheten derivaten) die de afgelopen jaren zijn bedacht. Dit gaat bij banken onderling om 11.100 miljard dollar (per eind 1996).

Er zijn twee gevaren. Een bank kan door kredietstroppen of gebrek aan vreemde valuta niet aan zijn reguliere verplichtingen voldoen en alle tegenpartijen bij deze derivaten deals hebben een strop. Maleisië heeft zijn valutamarkt al gesloten. Russische banken hebben voor een bedrag van 50 miljard dollar van dit soort derivaten gesloten bij buitenlandse banken. Tweede gevaar: een bank met een roekeloze handelaar en/of slordige administratie. Bankroet is nabij. Domino's kunnen rollen.