Harold Brodkey

Harold Brodkey: The World is the Home of Love and Death. Fourth Estate, 312 blz. ƒ 53,–

Verguisd en verafgood - de in 1996 aan aids overleden schrijver Harold Brodkey heeft zijn hele leven lang extreme reacties opgeroepen. Dertig jaar deed hij over zijn eerste roman The Runaway Soul, maar al lang voordat die voltooid was werd hij door zijn bewonderaars uitgeroepen tot grote hoop van de Amerikaanse literatuur, op grond van zijn korte verhalen. Pas echt controversieel werd hij door This Wild Darkness, het verslag van zijn ziekte- en stervensproces dat eerder als column in de New York Times was verschenen. The World is the Home of Love and Death, een postuum verschenen bundel met nieuwe verhalen, zal hier wel weinig aan veranderen: zowel fans als critici zullen er weer het bewijs in zien voor Brodkey's genialiteit dan wel literaire gebreken.

De verhalen in deze bundel spelen zich grotendeels af op bekend, semi-autobiografisch terrein: de joodse Silenowicz-familie waar het jongetje Wiley (Brodkey's alter ego) terecht komt na de dood van zijn moeder, en de seksueel geladen machtsspelletjes zowel binnen die familie als daarbuiten. Misschien nog wel Brodkey's belangrijkste onderwerp is het schrijven en herinneren zelf, en de subtiele, complexe verschuivingen in emoties en gewaarwordingen van de personages en de schrijver.

Brodkey kan schitterend schrijven, dat staat als een paal boven water. Tegelijkertijd gaat hij soms zo ver in zijn ontledingen van de miniemste nuances in percepties en emoties dat elk idee van wat er eigenlijk aan de hand is, zoek raakt. Een typische beschrijving is bijvoorbeeld 'melodiously, unmocking (maybe) or mocking': hier is Brodkey de waarnemer in een soort quantumexperiment van emoties, die echter geen van beide toestanden wil uitsluiten, waardoor de situatie die hij beschrijft voor altijd in het ongewisse blijft hangen. Sympathiek is wel dat Brodkey dit onvermogen grif toegeeft, en desondanks blijft proberen die eeuwige fluctuaties te vangen. Het heeft hem hoe dan ook een unieke plaats binnen de Amerikaanse literatuur opgeleverd.