Cynthia Ozick

Cynthia Ozick: The Puttermesser Papers. Vintage, 236 blz. ƒ 32,75

Ruth Puttermesser is bij aanvang van The Puttermesser Papers een 34-jarige zeer ambitieuze advocate en feministe, werkend bij een chique firma op Wall Street. Thuis droomt zij echter van een Paradijs waarin zij, zittend onder een boom, ongestoord tot in de eeuwigheid boeken kan lezen, zich ondertussen volproppend met stukjes caramel. Met Puttermesser heeft de New-Yorkse schrijfster en essayiste Cynthia Ozick een heldin gecreëerd van het type blauwkous, uitgesproken intellectueel, idealistisch en onwerelds, en tegelijkertijd onweerstaanbaar. In vijf hoofdstukken, die episoden uit Puttermessers leven beschrijven, combineert Ozick een satire op het moderne grote-stadsleven met oude joodse legenden en magische elementen tot een wonderbaarlijke vertelling waar Puttermessers dromen als rode draad doorheen lopen, en waarin realisme als een lachwekkende beperking terzijde wordt geschoven.

In het tweede hoofdstuk zien we Puttermesser als een belangrijke ambtenaar op 46-jarige leeftijd. Wanneer ze na de zoveelste reorganisatie wordt ontslagen, creëert ze uit de aarde van haar plantenpotten een vrouwelijke golem. Deze 'dochter', Xantippe genaamd, helpt haar vervolgens burgemeester van New York te worden en zo haar droom van het ideale stadsbestuur te verwezenlijken. De idylle is echter van korte duur: elke golem keert zich uiteindelijk tegen zijn maker. Als 50-plusser droomt Puttermesser van de ideale relatie, zoals die tussen George Eliot en George Lewes. Prompt vindt ze haar eigen Lewes-substituut - in het museum, voor een schilderij van Socrates - maar ook dit loopt niet goed af. En wanneer Puttermesser in de laatste episode uiteindelijk in het Paradijs belandt, ontdekt ze dat het in niets lijkt op haar dromen, en tegelijkertijd ook de hel is. Toch stemt het boek in het geheel niet somber. Wat vooral bijblijft, is Ozicks exuberante fantasie, haar terloops-briljante observaties en bijzondere combinatie van ernst en luchtigheid: even speels-filosofisch als haar heldin.