Basketbal heeft volgens Spike Lee rituele betekenis

VENETIË, 4 SEPT. Omdat Tom Hanks en Steven Spielberg (en later in de week onder veel anderen Meryl Streep, Robert De Niro, Michael Douglas en Jim Carrey) zomaar, zonder veel poespas, over het Venetiaanse Lido rondstappen, zou je bijna denken dat Hollywood de 55ste Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica overgenomen heeft. Dat is niet helemaal waar, want de op de openingsavond uitgereikte oeuvreprijzen gingen bij voorbeeld naar de Poolse regisseur Andrzej Wajda en de Italiaanse actrice Sophia Loren (afwezig wegens ziekte). De internationale jury wordt voorgezeten door Ettore Scola en de eerste twee, beide sterke, films in competitie zijn Europees.

Van de vier Italiaanse films die om de Gouden Leeuw strijden (na de politieke wisseling van de wacht duiken er hier ook weer interessante, met overheidsgeld ondersteunde films op), maakt L'albero delle pere (De perenboom) van Francesca Archibugi meteen al een sterke indruk.

Nadat Archibugi eerder in Il grande cocomero de Italiaanse geestelijke gezondheidszorg op de korrel nam, zou je L'albero delle pere ook een sociaal-geëngageerde film kunnen noemen, maar de vormgeving is te geraffineerd voor dat etiket. Met wijsheid, gevoel voor de kakofonie van de grote stad en de onmacht van de kinderen van de wereldverbeteraars uit de jaren zestig filmde Archibugi een meeslepend verhaal over een moeder (Valeria Golino) die maar niet van de heroïne kan afblijven, haar generatiegenoten die ook nog steeds geen verantwoordelijkheid aankunnen en haar kinderen van veertien en vier die eigenhandig de brokken moeten opruimen. Ontroerend, herkenbaar en sympathiek, deze volwassen film over onvolwassenheid.

Tom Tykwer, van wie in het najaar in Nederland Winterschläfer uit zal komen, is een van de stilistisch interessantste Duitse regisseurs van dit moment. Zijn derde film Lola rennt, een energieke en volgens de heersende mode allerlei beeldsoorten (kleur, zwart-wit, video, animatie, split-screen) door elkaar monterende kruising tussen Tarantino, Wong Kar-wai en Kieslowski, vertelt drie keer hetzelfde verhaal met essentiële variaties en een totaal verschillende afloop. Het resultaat is aanzienlijk steviger dan vergelijkbare Nederlandse films als Siberia en Naar de klote!, maar je moet wel bestand zijn tegen de mede door Tykwer gecomponeerde techno-house soundtrack.

Spike Lee gebruikt in zijn nieuwe film (buiten competitie) He Got Game de curieuze muzikale combinatie van Aaron Copland en rap van Public Enemy, om aan te geven dat basketbal zowel een nationale als een Afrikaans-Amerikaanse rituele betekenis heeft. De film over een talentvolle jonge speler genaamd Jesus, die door alle universiteiten begeerd wordt, duurt veel te lang, maar stelt Lee wel in staat te spelen met blanke vooroordelen: nee, niet alle zwarten zijn christelijk, en ja, alle blanke meisjes willen een zwarte basketballer. De Disney-studio koestert nog een ander vooroordeel, namelijk dat Europeanen niet geïnteresseerd zijn in basketbal en zal de film hier dus niet of nauwelijks uitbrengen.

En dan ging er nog een door enkele Amerikaanse persbureaus verspreid gerucht over het Lido, dat Steven Spielberg natuurlijk niet kon bevestigen. De machtigste man van Hollywood zou zijn vriend Bill Clinton, in het onverhoopte geval van plotselinge werkloosheid, hebben aangeboden partner te worden in zijn eigen filmstudio DreamWorks, onder andere producent van Saving private Ryan. Het zou de omgekeerde weg betekenen als die Ronald Reagan heeft afgelegd, van Beverly Hills naar Washington en een meesterzet van de slimme Spielberg.