Strijd buurgemeenten tegen 'Haags landjepik' verhardt

Den Haag kampt met ruimtegebrek. Uitbreiding ten koste van vijf randgemeenten moet soelaas bieden. Burgers en bestuurders proberen alles om 'het landjepik' te voorkomen.

DEN HAAG, 3 SEPT. “Een poppenkast voor bestuurders.” Bij het verlaten van het Zuid-Hollandse provinciehuis konden de raadsleden van vijf Haagse randgemeenten hun teleurstelling nauwelijks verhullen. Achter gesloten deuren mochten ze gistermiddag voor de zoveelste keer hun bezwaren tegen de uitbreiding van Den Haag kenbaar maken. “Uit alles bleek dat Gedeputeerde Staten dit slechts als een formaliteit zag”, zegt raadslid A. Janssen uit Nootdorp. En: “Zelfs een glaasje water kon er niet vanaf”.

Voorafgaand aan het overleg op het Provinciehuis van Zuid-Holland verzamelden de raadsleden en de colleges van B en W van vijf randgemeenten zich voor een 'mega-raadsvergadering' in de kelder van de nabijgelegen Ridderzaal. Strijdbaar ontvouwden vertegenwoordigers van de verschillende partijen hun stellingname tegen de herindelingsplannen van de provincie. “Dit plan moet de prullenbak in”, vatte G. Duin, fractievoorzitter van Onafhankelijk Rijswijk, de stemming samen.

De stad Den Haag is sinds januari dit jaar verlost van de zogenoemde artikel-12 status. Het negatieve saldo van ruim 1,1 miljard gulden is voorgefinancierd door het rijk, het gemeentefonds zal het bedrag in acht jaar weer moeten inlopen. Maar daarmee is het financiële probleem van de stad nog niet opgelost, zo oordeelde de Inspectie financiële lokale en provinciale overheden (IFLO).

Den Haag verkeert in ruimtenood omdat de stad wordt ingesloten door de zee, door snelwegen en een kassengebied. De vorming van een stadsprovincie Den Haag leek aanvankelijk een oplossing, maar dat stuitte onder meer op verzet van de randgemeenten. Daarop liet de Tweede Kamer in mei 1997 in een motie vastleggen dat de oplossing voor Den Haag gezocht moest worden in gebiedsuitbreiding. De provincie Zuid-Holland moest een oplossing vinden.

Afgelopen juni presenteerde Gedeputeerde Staten uiteindelijk het definitieve plan. De bouwlocaties Ypenburg en Leidschenveen zouden vanaf 1 januari Haags grondgebied moeten worden. Om de gebieden aan de stad te laten aansluiten, is gekozen voor een corridor door de randgemeenten Rijswijk, Voorburg, Leidschendam, Pijnacker en Nootdorp. De grenscorrectie zal volgens berekeningen van de provincie op termijn 30 miljoen gulden per jaar aan extra onroerende-zaakbelasting (OZB) en uitkeringen van het gemeentefonds voor Den Haag moeten opleveren. Omdat het hier een grenscorrectie betreft waarbij minder dan tien procent van de inwoners van de randgemeenten zijn betrokken, kan Zuid-Holland dit besluit volgens de wet zonder tussenkomst van de staat.

In de randgemeenten werd furieus gereageerd op de “onacceptabele” voorstellen. Bewoners van de Rijswijkse wijk Leeuwendaal, die volgens de plannen volgend jaar Hagenaar worden, voelen niets voor de plannen. “We zijn Rijswijkers en dat willen we blijven”, is een van de argumenten. Bijkomend nadeel voor de bewoners van 'de corridor' is dat de OZB met enkele honderden guldens omhoog zal gaan. Al snel werden actiecomités opgericht onder de leus 'Annexatie Nee'. Voor de ramen van de huizen werden posters gehangen en op de grenzen van Den Haag zijn grote borden geplaatst. Formeel gezien lijken de randgemeenten niet veel meer te kunnen doen dan het voeren van ludieke acties.

Maar ook op bestuurlijk niveau hebben de burgemeesters van de randgemeenten de handen ineen geslagen. Ze proberen gaten te schieten in het plan van de provincie en kwamen in het voorjaar met tegenvoorstellen. Op voorwaarde dat zou worden afgezien van de grenscorrecties zijn ze bereid twee fondsen in te stellen met de opbrengsten van de OZB en de exploitatiewinsten van de gemeenten.

Gistermorgen kwamen de voorgestelde alternatieven aan de orde tijdens een gesprek van de colleges van B en W van de betrokken gemeenten met Gedeputeerde Staten. Burgemeester Deetman van Den Haag maakte evenwel duidelijk niets te voelen voor het alternatieve plan. Volgens Deetman brengt het plan “onvoldoende financiële verbetering”. Bovendien is het plan gebaseerd op vrijwilligheid en dat biedt volgens Deetman onvoldoende garanties.

Hoewel Gedeputeerde Staten gisteren nog niet inhoudelijk wilden reageren op de plannen van de randgemeenten, maakte gedeputeerde H. van der Groot (VVD, bestuurlijke zaken), verantwoordelijk voor de herindelingsplannen, duidelijk sceptisch te staan tegenover de voorstellen. Het provinciebestuur wil 18 november zijn eindvoorstel voorleggen aan Provinciale Staten. Als die instemmen wordt de grenscorrectie op 1 januari 1999 uitgevoerd. De randgemeenten hebben de provincie nu gedaagd in een kort geding dat volgende week dient voor de Haagse rechtbank. Vanmorgen protesteerden ruim vijfhonderd boze inwoners van de randgemeenten op het Binnenhof.