Staking verlamt openbaar leven Israel

TEL AVIV, 3 SEPT. De Israelische economie wordt sedert vanmorgen gedeeltelijk verlamd door een staking van driehonderdduizend werknemers in overheidsdienst. Ziekenhuizen, de spoorwegen, de telefoondienst, posterijen en tal van andere openbare functies zijn door de staking getroffen. Vanmorgen zag het er naar uit dat de staking ook het vliegverkeer van en naar Israel kan ontregelen.

Deze staking sluit aan bij de staking van het onderwijzend personeel. De deuren van honderden scholen gingen drie dagen geleden dicht. Anderhalf miljoen schoolgaande kinderen hebben daardoor het begin van het nieuwe schooljaar gemist. Beide stakingen zijn uitgebroken omdat de regering weigert de looneisen van ambtenaren in te willigen. Vanmorgen vroeg liepen de onderhandelingen tussen de Histadroet, het algemeen vakverbond, en de regering vast. Premier Benjamin Netanyahu beschuldigde vanmorgen de leiders van de stakingen van onverantwoordelijk gedrag. Volgens hem hebben zij met hun looneisen geen oog voor de militaire gevaren die Israel bedreigen, onder meer wegens de nieuwe Noord-Koreaanse lange afstandsraket. Veiligheid kost volgens de premier veel geld en daarmee kan niet door stakingen worden gesold.

Israel vreest dat de Noord-Koreaanse raket uiteindelijk in handen van Iran en Syrië zal vallen. Inwilliging van de looneisen zal volgens Netanyahu “Israel als eiland van stabiliteit in een zee van onrust bedreigen”. Netanyahu vreest dat het buigen voor de looneisen van de stakers tot verhoging van het begrotingstekort zal leiden en dat daardoor de inflatie weer de kop zal opsteken. Door een scherp begrotingsbeleid is zijn regering erin geslaagd de inflatie tot omstreeks vier procent per jaar terug te brengen. Dit beleid, dat steunt op een hoog rentepeil, heeft de werkloosheid echter tot tegen de tien procent opgedreven en de sociale spanningen in de Israelische samenleving flink opgevoerd. Ook de grote sommen geld die de regering Netanyahu om politieke redenen naar de kolonisten en de ultra-orthodoxe partijen laat vloeien, hebben bij de werknemers kwaad bloed gezet.

Israelische economen vinden dat de staking die de Histadroet heeft uitgeroepen ook een ideologische achtergrond heeft. Het is een protest tegen de snelle privatisering van de Israelische economie onder Netanyahu. De kloof tussen rijk en arm is daardoor nog wijder geworden.

De verhouding tussen de hoogste en laagste salarissen is in dertig jaar van vier op één gestegen tot tweehonderd op één. Vakbondsleiders zeggen dat het onaanvaardbaar is dat maandsalarissen tussen de honderd en tweehonderdvijftigduizend gulden plus allerlei bonussen en opties aan topmanagers worden betaald terwijl vijftig procent van de werknemers wegens de laagte van het inkomen vrijgesteld is van belasting.

Dat premier Benjamin Netanyahu gevoelig is voor dit argument bleek deze week toen hij zich bereid verklaarde van een loonsverhoging af te zien en ministers en parlementariërs opriep zijn voorbeeld te volgen. Op de stakers maakte dit gebaar weinig indruk. Zij strijden voor loonsverhogingen die een bestaan boven de armoedegrens moeten garanderen.

Voorlopig wordt de regering-Netanyahu door de staking niet in gevaar gebracht. Waarnemers wijzen er op dat de combinatie van de impasse in het vredesproces met de Palestijnen en sociale onrust tot vervroegde algemene verkiezingen kan leiden. President Ezer Weizman heeft zich daarvoor de afgelopen dagen openlijk ingezet en zich daardoor de woede van Netanyahu op de hals gehaald.