Privecollecties; Dissidenten

Naam: F.A. Janssen (59) Bibliotheek: de Bibliotheca Philosophica Hermetica van J. Ritman in Amsterdam Beroep: bibliotheekdirecteur en hoogleraar

“Hier worden eigenlijk de dissidenten van het christendom verzameld. Van jongs af aan was Joost Ritman, de eigenaar van de bibliotheek, geïnteresseerd in filosofisch-religieuze stromingen die niet voortkwamen uit een kerkelijk instituut. In 1957 is Ritman begonnen met het bijeenbrengen van de collectie met als thema 'het raakvlak tussen de filosofie en de religie'. “Om dit raakvlak gaat het in de Hermetische filosofie. De beweging kende een opleving in de Renaissance. Is bijvoorbeeld Plato nu een vertegenwoordiger van de filosofie of van de religie? Wat ons betreft is hij het van allebei en daar gaat het ons ook om.

“De collectie telt nu zo'n 17.000 boeken, waarvan 4.500 van voor het jaar 1800. Ongeveer 435 zijn incunabelen. Veel werken dateren uit de Renaissance. Van Plato hebben we alle belangrijkste drukken, onder meer een eerste druk uit Florence van 1484. Daar hebben we zelfs twee exemplaren van. In die tijd konden er per exemplaar nog verschillen optreden, zowel in vormgeving als in tekst. Dubbele exemplaren uit die tijd bestaan dan ook nauwelijks.

“Het belangrijkste van een bibliotheek is het concept. De kracht van de bibliotheek ligt niet in de hoeveelheid of de kostbaarheid. Het gaat erom boeken bij elkaar te brengen die nog niet eerder bij elkaar zijn gebracht. Het is geen optelsom van een aantal boeken, maar de meerwaarde van die optelsom. Geld is onbelangrijk, iedere student kan een verzameling aanleggen. Van belang is wat je toevoegt door je eigen inventiviteit.

“Onze bibliotheek groeit nog steeds en is voor iedereen toegangelijk. Daarnaast zijn we ook een wetenschappelijk instituut. Dat is een van de gronden voor deze collectie.”