MAHLER 9

Mahler 9 en Strauss' Metamorphosen door de Wiener Philharmoniker o.l.v. Simon Rattle: EMI 5 56580 2. Mahler 3 en 9 door Nederlands Philh. Orkest o.l.v. Hartmut Haenchen: NedPho 3 cd 1016 t/m 1018. Mahler 5: NedPho 1014; Haydn: Die sieben letzte Worte: NedPho 1013.

Mahlers Negende symfonie is het laatste voltooide werk van de componist en geldt daarom als zijn diepgravendste werk, zijn testament, zijn memento mori. De Negende is een favoriet van grote dirigenten: Walter, Boulez, Karajan, etc. De Negende is als het eindigende leven zelf. Bernstein hoorde aan het eind een verstervende harteklop en Haitink greep bij zijn laatste Amsterdamse Kerstoncert het slot van de Negende aan om demonstratief zijn definitieve afscheid daarvan te illustreren: hij liet zijn dirigeerstokje vallen.

Opnieuw zijn er twee nieuwe live-cd-opnamen van de Negende: van Simon Rattle met de Wiener Philharmoniker (met ook nog Strauss' Metamorphosen) en van 'onze' Hartmut Haenchen met het Nederlands Philharmonisch Orkest. De laatste is op het eigen label NedPho uitgebracht op een driedubbel-cd met ook nog een fraaie opname van de Derde symfonie van Mahler.

Natuurlijk zijn de Wiener een veel beter orkest dan de Nederlanders. Rattle put zich uit om in elke frase daarvan maximaal gebruik te maken. De maximaal opgepoetste expressie varieert telkens op bijna duizelingwekkende wijze. Dat vormt tegelijkertijd ook Rattle's probleem: zijn Mahler is zo wonderbaarlijk mooi en verbazend, dat de superuitvoering bijna de aandacht afleidt van een deel van de emotionele inhoud van de muziek.

En juist daar scoort Haenchen, die - valse start of niet? - al automatisch een voorsprong op het gebied van zware diepzinnigheid heeft met zijn veel donkerder afgestelde klankbalans. Haenchen ziet in het slotdeel de verbeelding van Mahlers afstervende liefde voor zijn echtgenote Alma. Maar juist in de voorgaande drie delen is zijn interpretatie het opzienbarendst: een soms ruwe en rafelige tocht door de wildernis van de menselijke ziel, zonder veel esthetiek, waarbij alle noten zich mogen laten horen in een chaos van tegenstrijdige gevoelens tussen wanhoop, liefde voor het leven en het onvermijdelijke eind daarvan.