Jeltsin alsnog tot concessies aan parlement bereid

MOSKOU, 3 SEPT. President Jeltsin heeft vanmorgen zijn vijanden in de Doema een olijftak toegestoken. Om Rusland uit de politieke impasse te halen wil hij de onderhandelingen over de herverdeling van de macht tussen president en parlement, die zondag zijn afgebroken, hervatten.

Die boodschap heeft Jeltsins kabinetschef, Valentin Joemasjev, overgebracht aan Doema-voorzitter Gennadi Seleznjov. Het Kremlin zal een herziene versie presenteren van het “vijfpuntenplan”, waarover in het weekeinde bijna overeenstemming was bereikt. In ruil voor zeggenschap over de economische koers zou de Doema volgens dat bijna-akkoord instemmen met Jeltsins voordracht voor het premierschap, Viktor Tsjernomyrdin. Maar maandag lag het compromis in duigen en werd de kandidaat-premier door het parlement met 253 tegen 91 stemmen afgewezen.

Welke concessies Jeltsin zal doen was vanmiddag nog onduidelijk. Maar Doema-voorzitter Seleznjov, een communist, verwacht dat de president de nominatie van Tsjernomyrdin zal intrekken indien hij morgen voor de tweede keer wordt weggestemd. Een Doema-meerderheid vindt hem onacceptabel en zegt zijn benoeming ook voor een derde keer te zullen blokkeren, zelfs als dat leidt tot ontbinding van het parlement.

Tsjernomyrdin bleek vanmorgen niet bereid vrijwillig afstand te doen van de post van regeringsleider, waartoe de Doema hem gisteren had opgeroepen. “Noch mijn geweten, noch mijn plichtsbesef staat mij toe zo'n onverantwoordelijke stap te zetten”, zei de interim-premier, die alvast is begonnen aan de formatie van zijn kabinet. Tegen de grondwet in heeft Jeltsin zes demissionaire ministers, onder wie die van Defensie en Binnenlandse Zaken, per decreet herbenoemd.

De grootste fractie in de Doema, die van de communisten, zoekt steun voor een eigen kandidaat-premier. Een kanshebber is partijlid Joeri Masljoekov, die vanmorgen ontslag nam als demissionair minister van Handel (de enige communist in de regering). Maar sommige Russische media signaleren voorbereidingen in de Doema om de Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov te lanceren. Communisten en nationalisten hebben de Unie van Volksmacht en Arbeid gevormd onder leiding van generaal Andrej Nikolajev. Deze populaire militair voerde de Russische grenstroepen aan, totdat hij eind vorig jaar bij Jeltsin in ongenade viel. Deze zomer keerde Nikolajev terug als communistisch Doema-lid. “Hij legt nu de basis voor Loezjkov als kandidaat-regeringsleider”, zo schrijft Izvestija.

Loezjkovs rivaal Aleksandr Lebed, de populaire ex-generaal met nauw verholen presidentiële ambities, meent dat de toestand in Rusland explosiever is dan in 1917, aan de vooravond van de revolutie. Hij zei dit bij een ontmoeting met de Amerikaanse president Bill Clinton.