Buitenland

België Monumentendagen Het statige casino van Spa lijkt een paleis. Het casino van Oostende daarentegen straalt een liefde voor beton uit. Beide historische feestzalen zijn open tijdens de Waalse en Vlaamse Monumentendagen. Dit jaar is gekozen voor 'feest en plezier' als thema. Oude schouwburgen, bioscopen, hotels en salons openen hun deuren. Het wordt zo vrolijk, dat beide gewesten grensoverschrijdende activiteiten organiseren. Brussel blijft een buitenbeentje: het monumentenweekend in hier is een week later dan in Vlaanderen en Wallonië. Monumentendagen op 12 en 13 sept Vlaanderen 00-3225114050 Wallonië 00-3281332384.

Oceanië Wie het Museum voor Sierkunst in Gent bezoekt voor de tentoonstelling over modern ecodesign - kunst uit wegwerpmateriaal - moet eens gaan kijken in de kelder. Hier staat kunst uit Oceanië van de Gentse universiteit. Het contrast tussen beide exposities is groot, want de bevolking van de Oceanische eilandengroep wierp niets weg. Uit zwijnentanden en ruggenwervels van een walvis werden prachtige voorwerpen gemaakt. Museum voor Sierkunst en Vormgeving, Jan Breydelstraat 5, Gent. T/m 25 okt, di-zo, 9u30-17u. Inl 00-3292256676.

Tytgat De schilder Edgard Tytgat (1879-1957) moet een groot verteller zijn geweest. Sommigen noemen zijn werk naïef, maar Tytgat hield nu eenmaal van het eenvoudige, volkse leven. Zijn interieurs, portretten en stadsgezichten zouden gemakkelijk in kinderboeken kunnen verschijnen. Maar de schilderijen van Tytgat op oudere leeftijd vertonen steeds sterker een erotische inslag, die volledig aan kinderbegrip voorbijgaan. Provinciaal Museum voor Moderne Kunst, Romestraat 11, Oostende. T/m 8 nov, di-zo, 10-18u. Inl 00-3259564699.

Het Verhoor In Robert Pingets stuk 'Het Verhoor' is iemand verdwenen. Een dove, oude bediende wordt ondervraagd. De ondervrager heeft blijkbaar geen enkel spoor of functioneert de ondervrager slechts als metafoor voor de tirannie van het geheugen? Het relaas van de man is in elk geval een pijnlijke kijk op zijn verleden, maar het geheugen is selectief. Is wat hij vertelt ook echt gebeurd? Zo is Het Verhoor een intrigerend verhaal over waarheid en leugen. In een fabriekspand achter De Koninklijke Vlaamse Schouwburg in Brussel speelt Het Verhoor van 4 t/m 20 sept. Kaarten res 00-3222176937.

En verder Opera Le Nozze di Figaro in de Muntschouwburg, Brussel op 6, 8, 10, 13, 16, 21, 23, 27, 29 en 31 okt, vanaf 12 sept start de kaartverkoop 00-3222291211; Renaissance-wandelingen met de Dienst Monumentenzorg in Brugge inl 00-3250448686; Vlaamse expressionisten t/m 30 sept in het Museum voor Schone Kunsten, Gent 00-3292221703; Van Memling tot Pourbus t/m 6 dec in het Memlingmuseum, Oud Sint-Janshospitaal, Mariastraat/Zonnekemeers, Brugge dag 10-21u. Res wordt sterk aangeraden. 00-3250446644 of bij VVV- en GWK-kantoren.

Duitsland Ernst Bekend werd hij met forse schilderingen, collages en frottages. Het plastische werk van de surrealist Max Ernst (1891-1976) echter kreeg tot nu toe nauwelijks aandacht. Dat moet veranderen, vinden de conservatoren van de Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen in Düsseldorf. Zij willen een overzicht geven van Ernsts Dada-tijd aan de hand van gipsen en bronzen figuren, van assemblages en reliëfs. Hoogtepunt: het cementen beeld 'Capricorne'. Van 5 sept t/m 29 nov, Grabbeplatz 5. Di-zo 10-18u, vr 10-20u. Inl 00-4121183810.

Marathon Roll over Beethoven in Bonn: met 23 concerten en manifestaties herdenkt Beethovens geboortestad haar beroemdste zoon. Zestien dagen lang verzorgen zij de Derde Beethoven-Marathon met internationale orkesten, dirigenten en solisten, in concertzalen, kerken en op historische plekken. Wolfgang Sawallisch en Sir Richard Norrington, de Bamberger Symphoniker en de Russische pianovirtuoos Anatol Ugorski hebben beloofd te komen. Mario Adorf nodigt de gasten uit voor een Beethoven-benefiet-diner, Michael Heltan zal anekdotes over Beethovens Weense cercle vertellen en Klaus Maria Brandauer zal uit Wagners boek 'Eine Pilgerfahrt zu Beethoven' voorlezen. Van 5 t/m 20 sept. Inl 00-412289104130; res 00-412289104161.

Tabori Nú reserveren: 'Der nackte Michelangelo', een nieuwe danstheaterproduktie van Ismael Ivo en George Tabori, die op 19 sept in première gaat! Ter gelegenheid van de vijfhonderdste geboortedag van de Italiaanse beeldhouwer, schilder en dichter componeerde Dmitri Sjostakovitsj een jaar voor zijn dood (1975) de 'Suite naar de gedichten van Michelangelo Buenarotti' voor bariton en piano op. 145. De suite omvat elf van Michelangelo's sonetten. Choreograaf Ivo en regisseur Tabori maakten er een voorstelling van waar, naar eigen zeggen, niets overbodigs in zit en niks uiterlijks - vergelijkbaar met de helderheid van een sculptuur en de strenge expressie van steen. De baritonpartij zingt Matteo de Monti; Ivo himself plus acht leden van zijn ensemble dansen. Deutsches Nationaltheater Weimar, Redoute, Ettersberger Str. 63. Inl 00-4136437550.

En verder Reggae-festival 'Irie '98' op 5 sept (12u30) in Dortmund, res via http://crl.cipnet.de/ir98.kar.htm; Ridderspelen op 5 en 6 sept in het kasteel van Mechernich-Satzvey 00-4122561884; Flic Flac - The Modern Art of Circus t/m 6 sept op de Saaranlagen in Saarbrücken 00-4168193869; Karl-May-Spiele t/m 6 sept in Bad Segeberg 00-49455195210; Irving Penn t/m 6 sept in de Deichtorhallen in Hamburg 00-4940321030; Ludwigsburger Schlossfestspiele t/m 19 sept 00-497141939661/62; interactieve Yoko Ono-tentoonstelling t/m 20 sept in Villa Stuck in München 00-41894708074; Von Ingres bis Cézanne t/m 4 okt in de Kunst- und Ausstellungshalle in Bonn 00-4922891712200; Berliner Festwochen, met oa de Wiener Philharmoniker en muziek van Schubert, Mahler en Webern t/m 5 okt op diverse locaties 0041-3025489100; Die Pharaonen des Goldlandes, sieraden, tempelreliëfs en godenbeelden van de Nubiers, t/m 18 okt in het Reiss-Museum in Mannheim 00-496212939729; Paul Gauguin - das verlorene Paradies t/m 18 okt in Museum Folkwang in Essen 00-492018845000.

Frankrijk Poppenmuseum/Barbie Aan het einde van een klein met bloemen begroeid doodlopend steegje, net achter het Centre Pompidou, bevindt zich het Musée de la Poupée. Buiten de vaste collectie (poppen uit 1860 t/m nu) is daar een retrospectief te zien van de nu 39-jarige Barbiepop, met als thema vakantie: 300 Barbies aan het strand, in de bergen, op het bal van 14 juli of aan de picknick met accessoires en zuurtjeskleurige garderobe. Ook het Château de Chamerolles wijdt een tentoonstelling aan de pop van Mattel met als thema Barbie haute couture: 110 uitrustingen ontworpen door Dior, Balenciaga, Nina Ricci, Balmain, Lacroix en Sonia Rykiel. Parijs, Musée de la Poupée, Impasse Berthaud, ter hoogte van nr. 22 van de Rue Beaubourg. T/m 20 sept, dag beh ma 10-18u. Inl 00-33142727311. Château de Chamerolles, Chilleurs-aux-Bois (Loiret). T/m 13 sept, dag beh vr 10-18u. Inl 00-33238398466.

Klassieke Muziek Sinds 29 jaar heeft Sceaux, net ten zuiden van Parijs, zijn Festival de l'Orangerie met pianorecitals en kamermuziek en een repertoire dat gaat van Bach tot en met Ligeti. Het festival wordt gehouden in een domein waarvan de tuinen werden ontworpen door Le Nôtre en de Orangerie, net als in Versailles, door Mansart. Vertolkingen door o.a. Georges Pludermacher, Christian Zacharias, de trio's Wanderer en Europa, de kwartetten Danel Amati en Fine Arts. Sceaux, Orangerie du domaine. T/m 27 sept. Inl 00-33146600779.

Seine Op 5 en 6 sept is het feest op en langs de Seine. Deze manifestatie bestaat onder andere uit gratis rondvaarten tussen de belangrijkste monumenten, zeil- en windsurfwedstrijden, exposities en diverse activiteiten langs de oevers. Op zaterdagavond wordt er vanaf het Ile de la Cité een vuurwerk afgestoken en blijven de bruggen tot laat in de nacht verlicht. Op zondag zal er geen auto op de kades te bekennen zijn. Parijs, 5 en 6 sept in het centrum op en langs de Seine. Inl Hôtel de Ville. Inl 00-33142764343, Syndicat d'Initiative, inl 00-33149525354.

En verder Il est important d'être fidèle, een komedie van Oscar Wilde t/m 20 okt in de Comédie des Champs Elysées te Parijs 00-33153239919; Hopi en Zuni indianenpoppen t/m 25 okt in het Pavillon des Arts te Parijs 00-33142338250; Être nature t/m 20 sept in de Fondation Cartier te Parijs 00-33142185650; Christian Boltanski dernières années en 200 werken afkomstig uit de collecties van het Centre Pompidou t/m resp 4 okt en 19 sept in het Musée d'art moderne de la Ville de Paris 00-33153674000.

Groot-Brittannië Robert Capa Een retrospectief van de beroemde oorlogsfotograaf en Magnum-oprichter Robert Capa (1913-1954) is tot 12 sept te zien in The Photographers' Gallery. Het is een tentoonstelling van meer dan honderd foto's, waaronder een aantal 'iconen' van deze eeuw: de dood van een Franco-soldaat uit de Spaanse Burgeroorlog, zwoegende soldaten tijdens de landingen op D-Day in Normandië en de aankomst in Haifa van joodse immigranten uit Oost-Europa. Ook de laatste foto die Capa schoot, hangt er: 'de weg tussen Namdinh en Thaibinh' in Frans-Indochina. Seconden later stapte hij daar op een landmijn. T/m 12 sept in The Photographers' Gallery, 5 & 8 Great Newport Street, London. Ma t/m za 11-18u; zo 12-18u. Metro Leicester Square. Toegang gratis. Inl 00-441718311772 www.photonet.org.uk.

Lopen in London Wie van wandelen houdt en een bepaalde wijk van London beter wil leren kennen, wie in de voetsporen van Jack the Ripper of de Beatles wil lopen, wie literair of excentriek London wil ontdekken of langs 'geheime pubs' geleid wil worden, kan terecht bij de organisatie 'The Original London Walks'. De meer dan 60 verschillende wandelingen worden begeleid door een gids, duren ongeveer twee uur en kosten £ 4.50 p.p. (kinderen onder de 15 jaar gratis). Bel voor een uitgebreide folder: 00-441716243978 of http://london.walks.com.

'Waar de film tot leven komt 'Met kinderen is een bezoek aan het Londense Museum of the Moving Image de moeite waard. De vaste tentoonstelling laat het ontstaan van de film zien, maar ook is er een echte 'set' waar de camera loopt en de bezoeker de hoofdrol mag spelen. Vlieg als Superman, maak een eigen tekenfilm, bekijk een 16 mm-film in een oude bioscoop en ontdek de moderne technologie van de film en tv-studio's. Museum of the Moving Image, South Bank, London. Ma t/m zo 10-18u. Metro Waterloo. Inl 00-441714012636.

En verder Moonlight and Firelight t/m 1 nov: tentoonstelling van tachtig werken van Turner in de Tate Gallery 00-441718878000/www.tate.org.uk.; Love and the Stage t/m 4 okt: Chagall in de Royal Academy 00-441713008000; Venice through Canaletto's eyes' t/m 11 okt: 23 schilderijen uit Britse collecties in de National Gallery 00-441718393321; Andy Warhol & Joseph Beuys t/m 20 sept in de Millbank. Londen.

New York/Washington Van Gogh De National Gallery of Art in Washington DC zet zich schrap voor de te verwachten toeloop op de tentoonstelling 'Van Gogh's Van Gogh's', met de 'Aardappeleters' en 70 andere meesterwerken uit de collectie van het Van Gogh Museum in Amsterdam. Het is het grootste overzicht buiten Nederland in 25 jaar. Voor een bezoek aan de tentoonstelling, die open gaat op 4 okt (t/m 3 januari 1999, daarna van 17 januari t/m 4 april in het Los Angeles County Museum of Art), is een pas nodig die vanaf heden in de voorverkoop gaat, per telefoon voor een servicefee van $ 2.75 (toegang tot het Museum is gratis) 00-12024327328, of aan de Pass Desk van het East Building van het Museum, National Mall, bij Fourth Street en Constitution Avenue, N.W. Inl 00-12027374215.

Laurie Anderson De alternatieve tentoonstellingsruimte 'Artist Space' bestaat 25 jaar. De 'Slide Registry' daar is nog steeds een van de meest bekeken diaregisters door onafhankelijke curatoren (de dia's moeten door de kunstenaar wel eerst op een disk worden gezet tegenwoordig). Een van de eerste kunstenaars die er exposeerde, was Laurie Anderson, de performance- en video-installatie-kunstenaar, aan wie nu een jubileumtentoonstelling gewijd wordt. 39 Greene Street, 3de verdieping. Van 10 sept t/m 7 nov. Inl 00-12122263970.

Villa Villa Een van de op reusachtige tempels lijkende bankgebouwen in New York uit het begin van deze eeuw is getransformeerd tot een theater, voorlopig alleen met staanplaatsen. Het is de perfecte locatie voor 'Villa Villa', een wilde off-Broadwayshow van een Argentijnse theatergroep 'De la Guarda', die zich voornamelijk afspeelt boven de hoofden van de toeschouwers. Daryl Roth Theatre, 20 Union Square East, bij 15th Street. Inl 00-12122396200.

En verder Titanic, de video, te koop voor $ 19.95 vanaf deze week o.a. bij de 'Blockbuster'-videoketen; Bonnard t/m 13 okt en Alexandr Rodchenko t/m 6 okt in het Museum of Modern Art 00-12127089480; The Art of the Motorcycle in het Guggenheim Uptown t/m 20 sept 00-12124233500; International Festival of Puppet Theater t/m 27 sept 00-12122794200; New York Film Festival van de Film Society of Lincoln Center, 25 sept t/m 11 okt 00-12128755050; Downtown Arts Festival, 10 t/m 20 sept 00-12129254200.

Spanje Klee in Madrid Het Thyssen-Bornemisza museum in Madrid presenteert een overzichtstentoonstelling van het werk van de Zwitserse schilder Paul Klee. De ruim honderd werken zijn dagelijks te bezichtigen tot middernacht in het Thyssen Museum tegenover het Prado. T/m 12 okt. Inl 00-34914203944.

Varieté in Barcelona Onder de titel Varietés '98 is er in het Barcelonese Teatre Goya een speciaal festival dat in het teken staat van clownerie, circus en muziek. Met onder meer Jango Edwards, Enric Magoo, Loco Brusca en Becky Truman. T/m 13 sept in het Teatre Goya, Joaquim Costa 68. Inl bij kaartjesloket of via 00-34934423132/934428584.

Flamenco in Sevilla De tiende editie van de Flamenco Bienale wordt gedurende heel september gehouden in Sevilla. Een keur aan Flameco topartiesten van Paco de Lucía, Manolo Sanlúcar, Enrique Morente, Carmen Linares, Vicente Amigo en Eva La Yerbabuena presenteren zang, dans en guitaarsessies op verschillende locaties in de stad. Opening 4 september met een uitvoering van Carmen in de Plaza de Toros. T/m 3 okt in Sevilla. Inl bij lokale VVV en theaters.

En verder Schubert-liefhebbers kunnen nog t/m 11 sept terecht bij de Schubertiada in de kerk van Santa Mariade Vilabertran, Vilabertran, Girona. 's avonds 22u opvoeringen; t/m 12 sept in de Barcelonese Galerie Miguel Marcos (Jonqueres 10) Spaanse contemporaine schilderkunst uit de jaren tachtig.