Machtsstrijd overschaduwt top in Moskou

MOSKOU, 2 SEPT. De Amerikaans-Russische topontmoeting tussen de presidenten Clinton en Jeltsin in Moskou is vandaag opnieuw overschaduwd door de escalerende machtsstrijd in Rusland.

Op een gezamenlijke persconferentie zegde Clinton Rusland nieuwe hulp toe op voorwaarde dat het de hervorming van de economie doorzet. Maar op korte termijn zijn volgens hem “buitenlandse investeringen” de enige uitweg uit de diepe economische crisis in Rusland. De politiek verzwakte Jeltsin zei dat Rusland met “zweet en tranen” zal doorwerken aan de verwezenlijking van de vrije markt, en dat hij daarbij “in het geheel geen” hulp van buiten nodig heeft.

Tegen de achtergrond van Ruslands economische meltdown en de gezagscrisis van Jeltsin hadden beide verklaringen een onwerkelijke bijklank. De Doema stuurde vanmorgen onverminderd aan op een botsing met het Kremlin, door categorisch 'nee' te blijven zeggen tegen Jeltsins kandidaat voor het premierschap, Viktor Tsjernomyrdin. Vanmorgen besloot het parlement de stemming over de voordracht van Tsjernomyrdin te vervroegen van maandag naar vrijdag, om hem versneld - voor de tweede keer deze week - te kunnen afwijzen.

“We willen hem niet, omdat er met hem een bloedige dictatuur komt”, zei communistenleider Gennadi Zjoeganov. Maar Jeltsin, die zich gesteund voelt door de aanwezigheid “van mijn vriend Bill”, heeft gezegd geen andere kandidaat dan Tsjernomyrdin te zullen voorstellen. Bij een derde afwijzing moet hij overeenkomstig de grondwet het parlement naar huis sturen. “Nog dertien dagen tot ontbinding Doema”, kopt de krant Segodnja, in herinnering roepend dat een vergelijkbare crisis in 1993 eindigde met de bestorming van het parlementsgebouw.

Niet de bezoekende Clinton, maar de communist Zjoeganov sierde vanmorgen de voorpagina van het zakenblad Kommersant Daily. Boven een grimmig portret staat: “Hij is klaar voor de oorlog.”

De uit de as van de KGB herrezen inlichtingendienst FSB is volgens Segodnja bezig met de oprichting van afdeling “K”, verantwoordelijk voor “de verdediging van de constitutie”. Gisteren bezwoer FSB-hoofd Vladimir Poetin dat alles rustig is binnen het leger.

Pagina 5: 'Troepen in Moskou zijn paraat'

In het weekeinde berichtte echter de Komsomolskaja Pravda dat twee divisies die in 1993 betrokken waren bij de bestorming van het parlement “een rood alert” hadden gekregen. Andere eenheden zouden actief aan het trainen zijn, terwijl achterstallige soldij aan officieren rondom Moskou versneld wordt uitbetaald.

De populaire ex-generaal Aleksandr Lebed heeft vandaag gezegd dat Jeltsin “politieke harakiri” pleegt als hij de Doema ontbindt. Zjoeganov zegt dat de communisten in dat geval de stad Moskou zullen lamleggen. Uit een opiniepeiling onder duizend Moskovieten blijkt dat 36 procent een vrijwillig aftreden van Jeltsin toejuicht, terwijl 28 procent dat “gevaarlijk voor het land” acht.

Naina Jeltsina, de presidentsvrouw, heeft vandaag gezegd dat ze het niet erg zou vinden als haar man uit eigen beweging afstand zou doen van de macht (op een niet nader genoemd tijdstip). “Dan kunnen we een normaal leven leiden.”

Clinton en Jeltsin hebben vandaag diverse bilaterale verdragen ondertekend. Een daarvan voorziet in een uitwisseling van informatie over deraketwaarschuwingssystemen van beide landen. Een ander akkoord voorziet in de vermindering van plutoniumvoorraden. President Jeltsin zei vanochtend dat tussen hem en Clinton geen meningsverschillen bestaan. Wel echter deed hij op een persconferentie indirect een aanval op de recente Amerikaanse raketaanval op Afghanistan en hekelde hij opnieuw de uitbreiding van de NAVO, die hij bestempelde als 'een historische vergissing'. Jeltsin zei verder dat Rusland in zijn huidige crisis “geen geld, wel steun” nodig heeft. In de regio Altai zijn gisteren bij het begin van het nieuwe schooljaar 11.000 leraren van 339 scholen in staking gegaan. Zij eisen hun achterstallig loon van het vorige schoolseizoen.