Conflict in Moskou spitst zich verder toe

MOSKOU, 1 SEPT. In de openlijke strijd om de macht in Rusland hebben de president en het parlement hun inzet scherp verhoogd. Communistenleider Gennadi Zjoeganov heeft de Amerikaanse president Bill Clinton - sinds vanochtend op staatsbezoek bij Jeltsin - opgeroepen om met eigen ogen te aanschouwen hoe de “lamgezopen en bedorven Russische leider zijn land teistert”.

Zjoeganov kondigde aan dat zijn fractie, de grootste in de Doema, onder geen beding zal instemmen met de nominatie van Viktor Tsjernomyrdin voor de post van premier. Gisteren verwierp de Doema deze kandidaat-regeringsleider met 253 stemmen tegen en 91 voor. Jeltsin blijft echter bij zijn keus en heeft Tsjernomyrdin opnieuw voorgedragen, een zet die Rusland volgens Zjoeganov “naar de rand van een burgeroorlog dirigeert”. Doema-voorzitter Gennadi Seleznjov, ook een communist, heeft gezegd dat Tsjernomyrdin ook bij een tweede stemronde, volgende week maandag, “geen schijn van kans heeft”.

Een harde confrontatie lijkt nu onvermijdelijk. Jeltsin mocht dan zijn rol als staatshoofd vanmorgen met verve vervullen (“Clinton en ik kennen elkaar al heel lang. Wij zijn vrienden”, zei hij bij een bezoek aan school nummer 1130), zijn Amerikaanse gast is van plan morgen alvast gesprekken te voeren met de belangrijkste pretendenten voor de Kremlintroon: de populistische burgemeester Loezjkov van Moskou, de invloedrijke ex-generaal Lebed en communistenleider Zjoeganov.

Terwijl Rusland in hoog tempo afglijdt naar economische chaos (importwaren beginnen schaars te worden), dreigt Jeltsin met de ontbinding van het parlement “als de afgevaardigden zich niet weten te gedragen” - dus als zij Tsjernomyrdin niet accepteren. “Elke dag die we verliezen kost miljoenen en miljoenen, zowel in materieel als moreel opzicht”, zo benadrukt Jeltsin. De directeur van de Centrale Bank zei gisteren dat Rusland op een bankroet afstevent als er niet snel een regering komt.

Maar de communisten zijn op oorlogspad. “We hebben geen vragen meer. Jeltsin moet aftreden”, aldus een afgevaardigde. Zjoeganov richtte zich “tot diegenen met epauletten om het laatste eilandje van wettig gezag (het parlement) voor ontbinding te behoeden”. Volgens hem wordt Tsjernomyrdin naar voren geschoven om in Rusland een dictatuur te vestigen. De leider van de FSB, de Russische geheime dienst, ontkende vanmorgen dat “de president, de premier, de Doema of wie dan ook” voorbereidingen treft om de macht met geweld over te nemen.

Pagina 5: Geduld leger kan omslaan

De onderbetaalde legerofficieren en politie-eenheden hebben zich tot nog toe opvallend rustig gehouden. Maar zowel de populaire ex-generaal Lebed als de gerespecteerde militair analist Pavel Felgenhauer waarschuwen dat dat snel kan omslaan.

Alsof hij gisteren niet door de Doema is afgewezen, is interim-premier Viktor Tsjernomyrdin begonnen aan de formatie van een kabinet. Hij heeft een kandidatenlijst ingediend bij president Jeltsin. Namen zijn nog niet bekend, maar de Russische persbureaus melden dat hij heeft voorgesteld om geen wijzigingen door te voeren op Binnen- en Buitenlandse zaken, Defensie en bij de inlichtingendienst FSB.

De Doema eist juist zeggenschap op over de benoeming van elke minister afzonderlijk. Een afvaardiging van volksvertegenwoordigers heeft in een brief aan de president gevraagd om een andere voordracht voor het premierschap dan Tsjernomyrdin.