Varkensboeren massaal naar rechter

DEN HAAG, 31 AUG. Duizenden varkensboeren in Nederland klagen morgen in een civiele procedure de Staat der Nederlanden aan wegens het onrechtmatig afnemen van varkensrechten. Door de procedure willen de varkenshouders nog eenmaal proberen de rechtmatigheid van de herstructureringswet, die morgen ingaat, aan de kaak te stellen.

De boeren vinden het onterecht dat de overheid hen legaal verworven varkensrechten afneemt zonder daar wat voor terug te geven. Het afnemen van deze rechten ligt vast in de Wet Herstructurering Varkenshouderij, die morgen officieel van kracht wordt. Ook nog niet gebruikte rechten, de zogenoemde latente rechten, worden zonder schadeloosstelling afgenomen. In de wet staat dat de boeren dit jaar tien procent van hun varkensstapel moeten afstaan en in 2000 nog eens tien tot vijftien procent. Doel is de fosfaatuitstoot uit varkensmest in 2001 met 14 miljoen kilo te verminderen.

Bij de behandeling van de wet in de Eerste Kamer, in maart van dit jaar, bleek de rechtmatigheidstoets één van de belangrijkste discussieonderwerpen te zijn. Alle fracties plaatsten vraagtekens bij het afnemen van varkensrechten zonder schadevergoeding. Toenmalig minister van Landbouw, Van Aartsen, wist de Senaat er echter van te overtuigen dat de wet houdbaar was, maar erkende wel zelf ook procedures te verwachten.

Naast de herstructureringswet gelden vanaf morgen ook de nieuwe regels zoals vastgelegd in het zogenoemde Varkensbesluit. Boeren moeten dan voldoen aan strengere milieu- en dierenwelzijnseisen. Vorige week lekten ook de plannen voor de Reconstructiewet uit, de derde stap in de sanering en herstructurering van de varkenshouderij. Ten gevolge van die wet moeten honderden boeren gedwongen stoppen of verhuizen met hun bedrijf. “Het wordt ze allemaal wat teveel. Noem het maar onzekerheid met een hoofdletter”, zegt een woordvoerder van LTO-Nederland. “Het is niet zo dat we tegen een herstructurering zijn, maar de manier waarop is volgens ons niet legaal. Dat proberen we nu uit te vinden.”

De Nederlandse Vakbond voor Varkenshouders (NVV) spande in juli al een verkorte bodemprocedure aan om de wet in zijn geheel van tafel te krijgen. Voorzitter W. van den Brink: “We hebben geen zin om jaren op een uitspraak te wachten. Voor het eind van het jaar moet duidelijk zijn of de wet rechtvaardig is.” Morgen vraagt de NVV in een kort geding om schorsing van de wet totdat de rechtbank een uitspraak heeft gedaan over de rechtmatigheid van de wet.