Charles spreekt Schotse nationalist

LONDEN, 31 AUG. De Britse kroonprins Charles zal dit najaar voor het eerst een ontmoeting hebben met de leider van de Schotse Nationale Partij (SNP), Alex Salmond. De SNP wil Schotland uit het Verenigd Koninkrijk losmaken en staat volgens opiniepeilingen bij de verkiezingen in mei volgend jaar op winst. Het gesprek wordt allerwege uitgelegd als stilzwijgende erkenning dat onafhankelijkheid voor Schotland niet langer een onmogelijkheid is.

Volgens bronnen bij het koningshuis, gisteren aangehaald in The Sunday Times, stelt de koninklijke familie hogelijk belang “in Schotse nationalistische aspiraties” en “is het tijd om zich op onvoorziene omstandigheden voor te bereiden”. Zij wil “nadrukkelijk de indruk vermijden Schotland alleen als vakantie-oord te gebruiken”. De koninklijke familie verblijft een deel van het jaar op haar Schotse landgoed, Balmoral.

Salmond zei gisteren blij te zijn om met de kroonprins te spreken over “onze plannen voor de toekomst van een hervormde monarchie”. De SNP heeft eerder gezegd een referendum te willen houden over de monarchie in een onafhankelijk Schotland en is zelf voorstander van een minimale, ceremoniële rol voor een toekomstig staatshoofd. Veel Schotten, ook niet-SNP'ers, zien de koninklijke familie als exponent van Engels imperialisme en niet als vertegenwoordiger van alle inwoners van het Verenigd Koninkrijk.

Het gesprek zou een idee zijn van de zogeheten Way Ahead-groep, een 'werkgroep' van leden van het koninklijk huis en hoge stafleden van Buckingham Palace, die discussieert over de toekomst van de monarchie. Van verscheidene kanten is kritiek geoefend op het voorgenomen gesprek. De historicus Kenneth Rose zei het gisteren “wansmakelijk” te vinden dat “deze leden van de hofhouding de koningin er kennelijk toe hebben gebracht in de smaak te willen vallen bij de Schotten”. “Het idee dat de koningin iets onder dwang doet ondermijnt haar autoriteit.”

Labour-ministers hebben gezegd niet op de hoogte gesteld te zijn. Nigel Evans, woordvoerder voor constitutionele zaken van de Conservatieven, zei het vooruitzicht van een gesprek “afschuwelijk” te vinden. Onder het kopje Bonnie Prince Charlie schrijft de conservatieve Daily Telegraph vandaag dat er op zichzelf niets tegen een “kopje thee met Salmond” is, maar dat de “finale afrekening van Schotland met Engeland niet vriendelijk zal zijn”. De SNP wil een republiek, aldus de krant.

Premier Blair sprak de afgelopen dagen op Balmoral eveneens over Schotse onafhankelijkheid. Vorige week maakte hij opnieuw een tournee door Schotland om de Labour-partij te steunen in de aanloop naar de verkiezingen.