Angolezen in Matadi; Rebellen op terugtocht in West-Congo

KINSHASA, 31 AUG. Congolese regeringstroepen, gesteund door soldaten uit Zimbabwe en Angola, hebben tijdens het weekeinde de overhand gekregen in wat van rebellenzijde 'de slag om Kinshasa' is genoemd. Angolese troepen trokken gisteren de door rebellen verlaten havenstad Matadi binnen.

Na hevige beschietingen in woonwijken in het zuiden en oosten van de Congolese hoofdstad en bloedige 'volksgerichten' tegen 'infiltranten', lijken de opstandelingen op de terugtocht. Bewoners van deze wijken, die vrijdag massaal op de vlucht sloegen voor het zware regeringsgeschut, keren geleidelijk terug naar hun huizen. Het is nog onduidelijk hoeveel slachtoffers de chaotische gevechten van de afgelopen dagen hebben geëist.

De regering van president Kabila aarzelt om de overwinning op te eisen. Kabila's kabinetschef, Abdoulaye Yerodia, zei gisteren dat het ondergrondse karakter van de strijd het moeilijk maakt vast te stellen of het gevaar in de stad is geweken. “Het zijn net ratten: ze steken overal de kop op en openen zo nieuwe fronten”, aldus Yerodia. Die uitspraak strookt met de voorstelling van zaken die de rebellen geven. Ernest Wamba dia Wamba, leider van de 'schaduwregering' die de opstandelingen hebben gevormd in Goma, Oost-Congo, zei gisteren dat de rebellen in Kinshasa zijn overgeschakeld op een “stadsguerrilla”.

Ten westen van Kinshasa hebben de rebellen zaterdag de havenstad Matadi, aan de monding van de rivier de Congo, en de naburige Inga-dam ontruimd. Zondag werden Matadi en Inga, waar de grootste waterkrachtcentrale van Midden-Afrika staat, zonder slag of stoot ingenomen door Angolese troepen. In Goma gaf rebellenleider Wamba dia Wamba gisteren deze “tactische terugtocht” toe. “We hebben ons teruggetrokken uit Matadi en Inga en zullen ons van nu af aan concentreren op Kinshasa”, aldus Wamba. Kinshasa en het naburige Brazzaville, de hoofdstad van voormalig Frans Congo, aan de overkant van de gelijknamige rivier, zijn nog steeds verstoken van elektriciteit. Nadat de rebellen eerder deze maand de Inga-dam hadden ingenomen, sneden zij de stroomtoevoer af.

Aan het oostelijke front hebben de opstandelingen hun posities versterkt. Sinds het begin van de revolte tegen Kabila controleren zij de belangrijkste steden aan de grenzen met Oeganda, Rwanda en Burundi. Begin vorige week namen zij de oostelijke rivierhaven Kisangani in, tot dusverre hun meest westelijke verovering. Volgens de commandant van het rebellenleger, Jean-Pierre Ondekane, hebben zijn manschappen Kalemie ingenomen, een stad aan het Tanganyikameer, waar de spoorlijn begint naar de zuidelijke koperprovincie Katanga.

President Kabila bracht gisteren een bliksembezoek aan Harare, de hoofdstad van Zimbabwe, waar hij president Mugabe bedankte voor zijn militaire steun aan het Congolese regeringsleger. Kabila liet weten dat hij “geen tijd” heeft om de topconferentie van niet-gebonden landen bij te wonen die deze week wordt gehouden in het Zuid-Afrikaanse Durban. Kabila verweet Zuid-Afrika dat het “60 ton wapens heeft geleverd aan Rwanda kort voordat dit land zijn agressie tegen Congo begon”. President Mandela's pleidooi voor een staakt-het-vuren in Congo wees Kabila aldus van de hand: “Laat hem eerst de agressie van Rwanda veroordelen.” (AFP, AP, Reuters)