Albright: in VS bestaan zorgen over democratie Kroatië

ZAGREB/SARAJEVO, 31 AUG. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, heeft gisteren in Zagreb scherpe kritiek geuit op het bewind van president Franjo Tudjman van Kroatië.

Na overleg met Tudjman zei Albright op een gezamenlijke persconferentie dat in Washington “belangrijke zorgen” bestaan over de democratie in Kroatië en over het Bosnië-beleid van Zagreb. Ze prees de Kroatische regering voor de stappen die zijn genomen voor de integratie van de Servische minderheid in Kroatië, maar stelde ook vast dat nog steeds sprake is van een uittocht van de Serviërs in Kroatië.

Het “belangrijkste probleem” in de Amerikaans-Kroatische betrekkingen, zo zei Albright op de persconferentie, is de “onaanvaardbare poging” van Zagreb om het vredesakkoord van Dayton bij te stellen. Doelend op de bemoeienis van Zagreb met de Bosnische Kroaten zei de minister: “We geloven dat het zeer belangrijk is dat de Bosnische Kroaten in staat zijn onafhankelijk op te treden en deel uit te maken van hun land op zo'n manier dat ze kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van Bosnië zelf.” De Kroatische regering wordt vaak verweten het vredesakkoord van Dayton te saboteren door een verzoening tussen de Kroaten en de moslims in Bosnië te bemoeilijken en de terugkeer van vluchtelingen te verhinderen. Zo nam Washington onlangs aanstoot aan de bewering van de Kroatische minister van Defensie, als zouden er geen grenzen zijn tussen de Kroaten in Bosnië en die in Kroatië.

Tudjman wees op de persconferentie de verwijten van de hand. “Kroatië is op grond van zijn grondwet verplicht zich te bekommeren om de Kroaten die buiten de Republiek Kroatië wonen”, zo zei hij.

Later gisteren reisde Albright door naar Bosnië, waar over twee weken parlementsverkiezingen worden gehouden. Ze waarschuwde de Serviërs, Kroaten en moslims in Bosnië dat ze de keus hebben tussen “een plaats in Europa of een duidelijk isolement”. Gebieden waar kandidaten worden gekozen die niet meewerken aan het vredesakkoord van Dayton krijgen geen hulp voor de wederopbouw. “Dayton betekent banen, wederopbouw en een normaal leven. In andere woorden: Dayton levert iets op”, aldus Albright.

Haar uitlatingen worden vooral gezien als een waarschuwing aan de Bosnische Serviërs, die bij de verkiezingen de keus hebben tussen de gematigden onder leiding van de president en de premier van de Servische Republiek in Bosnië, en de radicale aanhangers van oud-leider Radovan Karadzic. Albright sprak gisteren met de premier van de Servische Republiek, Milorad Dodik, en beloofde hem een verhoging van de Amerikaanse hulp van twintig tot dertig miljoen dollar dit jaar. In totaal verlenen de VS Bosnië dit jaar hulp ter waarde van honderd miljoen dollar.

Dodik drong gisteren aan op een verkleining van de NAVO-vredesmacht in Bosnië, SFOR, en op een beëindiging van het toezicht van de internationale gemeenschap op het lokaal bestuur in Bosnië. “We zijn in een fase waarin de regering van de Servische Republiek autonome beslissingen kan nemen”, aldus Dodik. Hij zei ook in geen geval de wegens oorlogsmisdaden gezochte Karadzic te zullen arresteren. Dat, zei hij, is de taak van de vredesmacht SFOR. (Reuters, AP, AFP)