Vergeefse hoop op het compromis

Afgelopen nacht sloot de Spaanse transfermarkt. Dit impliceert dat de voetbaltweeling De Boer (28) in elk geval tot januari niet kan uitkomen voor FC Barcelona. Het conflict met Ajax, dat weigert mee te werken aan een transfer, sleept zich voort zonder dat er een oplossing in zicht komt.

Het verlossende telefoontje van de advocaat of de zaakwaarnemer kwam dezer dagen niet. Dus stelt Ronald de Boer zich in op een gedwongen vakantie tot voorlopig 7 januari. Ondertussen doodt hij de tijd met golfen, voetvolleyen in de zaal, hardlopen, spelen met zijn kinderen en fietsen. Zijn tochten op de mountainbike voeren hem onder meer langs de oevers van de Vecht en het Gein. Aan de horizon verschijnt hier en daar de Amsterdam Arena, die trots boven het schilderachtige landschap uittorent. Hij was verliefd op dit bouwwerk, maar nu is het niet meer zijn stadion. “Er zijn meer mooie stadions in Europa”, zegt hij bedachtzaam, leunend op zijn stuur als hij over de polderweide naar de Arena tuurt.

Op 3 augustus waren de gebroeders De Boer voor het laatst in de thuishaven van Ajax. Na een vier uur durend gesprek met de leiding van de landskampioen gingen ze onverrichterzake naar huis. Ajax bleef vasthouden aan het standpunt dat de tweeling het vorig jaar getekende contract tot 2004 moet uitdienen. Sindsdien is sprake van een impasse. De advocaten van beide partijen hebben wel contact, maar er worden nooit concrete voorstellen besproken.

Op die maandag in augustus is er wel geprobeerd tot een oplossing te komen. “Ajax wilde dat wij water bij de wijn deden”, zegt Ronald de Boer. “In het gunstigste geval mochten wij na twee jaar weg. Maar ik kan niet zo lang nog bij Ajax voetballen. Dan zijn we dertig jaar en kunnen we alleen in Japan terecht. Het is voor ons van cruciaal belang om nu de overstap naar het buitenland te maken. Wij zijn met Ajax vijf keer kampioen geworden. Elke titel is mooi, maar na de derde keer werd het toch een bekend ritueel. De Nederlandse competitie kan mij niet meer inspireren. Internationaal spreekt het geenszins tot de verbeelding wat hier gebeurt. Ik denk dat we pas echt waardering krijgen als we in een goede buitenlandse competitie gaan spelen. Voor mij persoonlijk geldt nog dat ik ook op het WK niet kon laten zien wat ik werkelijk kan. Mede door de positie waarop ik noodgedwongen speelde.”

Argumenten waar het bestuur van Ajax niet gevoelig voor was. De sfeer van het langdurige onderhoud was op 3 augustus zakelijk. “Van Praag zat de vergadering voor. Deed dat heel goed, was rustig en kalm. Penningmeester Van Os zei niet veel. Hij was kennelijk geïnstrueerd door de advocaten. Het had ook geen zin om emotionele dingen te gaan roepen. Algemeen directeur Oldenhof maakte zijn nagels schoon. Kennelijk een tik van hem. Ik heb me daar niet aan gestoord.”

Ajax heeft de afgelopen weken een vertragingstactiek toegepast. Inmiddels is de Spaanse voetbalmarkt gesloten. Twee van Nederlands beste voetballers staan buitenspel. Een mogelijke oplossing om de patstelling te doorbreken zou kunnnen zijn: de gebroeders De Boer komen dit seizoen nog uit voor Ajax. Ondertussen krijgen ze toestemming te onderhandelen met een buitenlandse club waar ze volgend seizoen in dienst kunnen treden. Hun nieuwe werkgever betaalt Ajax een vastgestelde afkoopsom. FC Barcelona, dat geduldig afwacht, zou in een overeenkomst voor drie partijen kunnen participeren. Dat alles wordt in een nieuw contract vastgelegd. Ajax heeft nog een jaar de gelegenheid adequate vervangers te zoeken voor de tweeling. “Dit zou een compromis kunnen zijn. Maar dan wil ik het wel heel duidelijk zwart op wit zien”, zegt Ronald de Boer aarzelend.

De stilist beseft dat helft van het seizoen verloren gaat als hij niet meewerkt. Maar hij ziet ook haken en ogen. “Het zal heel moeilijk voor ons zijn om terug te keren. Elk foutje dat we straks maken wordt afgestraft. Dan zegt men: 'Ze zijn niet gemotiveerd.' Daarom zie ik een terugkeer voor een half jaar helemaal niet zitten.”

Slechts gissen kan Ronald de Boer naar de halsstarrige opstelling van het bestuur van Ajax. En steeds stelt hij zichzelf de vraag: waarom wij? Veertien jaar lang hebben ze hun club uitstekend vertegenwoordigd. In die periode zagen ze complete elftallen vertrekken. Van Frank Rijkaard tot Marc Overmars. Rijkaard kreeg op de training een aanvaring met Cruijff en leverde zijn contract in. Hij werd voor vijf miljoen gulden overgedaan aan een Portugese visverkoper die voorzitter was van Sporting Lissabon. Marc Overmars mocht vorig jaar vertrekken omdat trainer Olsen zijn landgenoot Michael Laudrup achter de hand had.

Het argument van het bestuur dat er bij Ajax een exodus à la PSV dreigt als de broers hun contract niet hoeven uit te dienen, gaat er bij De Boer niet in. “Dit slaat nergens op. Toen Kluivert en Davids vertrokken hebben wij ook niet ons vertrek aangekondigd. Zo redeneren voetballers niet. Nee, ik denk dat het bestuur eerder bang is voor gezichtsverlies in Europa. En dat hoeft helemaal niet. Ajax heeft met de arbitragezaak de waarde van een contract aangetoond. Maar een ontevreden werknemer kun je moeilijk handhaven. Barcelona kon Ronaldo ook niet tegenhouden toen hij eenmaal wegwilde. En dat is een belangrijker voetballer dan De Boertjes samen.”

In december vorig jaar lieten de gebroeders De Boer het bestuur van Ajax weten dat ze wilden uitzien naar een andere club. Ajax zwaaide onmiddellijk met het contract, een tussentijdse verlenging van twee jaar, dat hen tot 2004 aan de club bond en waarvan de inkt nog nat was. Het bevatte zelfs een clausule waarin de broers De Boer verklaarden tot 2001 niet met andere clubs te onderhandelen. “We waren zo blij met de nieuwe overeenkomst dat we het stuk snel hebben getekend. Achteraf niet zo slim, want het is van groot belang geweest in de arbitragezaak.”

Op 16 april hadden de gebroeders De Boer met hun zaakwaarnemers Rob Jansen en Yvette Parlevliet opnieuw een gesprek met Van Os en Oldenhof. De voetballers kwamen met een voorstel: Frank zou nog twee jaar blijven, Ronald moest de gelegenheid krijgen om naar bijvoorbeeld Arsenal te gaan. “Weer een voorbeeld dat we rekening hebben gehouden met het belang van Ajax. Frank kon en wilde naar Barcelona, maar offerde zich op omdat er van zijn type voetballers op de wereld niet veel rondlopen. Hij ging er ook van uit dat hij in het centrum van de defensie zou komen te spelen. Het bestuur van Ajax zegt nu dat die afspraak nooit is gemaakt. Terwijl Van Os toen aan Frank vroeg: 'Je weet toch wel wat je zegt?' En Oldenhof tegen mij riep: 'Je mag je broer wel dankbaar zijn en een potje met geld voor hem sparen.' Ik moet zeggen dat Van Os wel een slag om de arm hield omdat hij het bestuur en trainer nog moest inlichten. Maar ik zei: 'Dat is toch geen probleem, jullie zijn toch de baas?' We gingen tevreden uit elkaar.”

Op het WK hoorden De Boers dat het vertrek van beide spelers voor Ajax toch onbespreekbaar was. Vanaf dat moment toonde Frank de Boer zich solidair met zijn broer. Ook omdat bleek dat er geen linksback was aangetrokken. De tweeling spande op 28 juli een arbitragezaak aan bij de KNVB. Dat werd een fiasco. “Achteraf kun je stellen dat de arbitragecommissie zich in het belang van het Nederlands voetbal heeft verscholen achter de clausule. Die is in het normale arbeidsrecht nietig. Het Bosman-arrest heeft aangetoond dat voetballers gewone werknemers zijn. De arbitragecommissie kwam ook heel snel met de uitspraak. Volgens mij lag het papiertje al klaar voor de zitting.”

Om hun eisen kracht bij te zetten leverden de broertjes De Boer kritiek op de tactische capaciteiten van trainer Morten Olsen. Achteraf betreuren ze die handelwijze. Ronald staat wel nog steeds achter de inhoud van die aantijging. Maar hoe kon Olsen vorig seizoen dan met een geheel nieuw team even de dubbel veroveren? “Hij werkte met een volwassen spelersgroep. Het hart van het elftal, Frank, ik, Van der Sar, Blind en Litmanen was ongewijzigd gebleven. In tactisch opzicht hebben wíj de lijnen uitgezet. Maar ons positiespel liet nog te wensen over omdat we minder goed trainden dan onder Van Gaal. Olsen heeft natuurlijk kwaliteiten. Maar je kunt hem niet vergelijken met Van Gaal. Als je die twee in de boksring zou zetten dan wordt het Mike Tyson tegen Raymon Joval. Van Gaal was ook eerder geneigd om op te treden.”

Hij noemt het woord niet, maar Ronald de Boer vindt de klachten die het bestuur van Ajax en trainer Olsen over Barcelona-trainer Van Gaal deponeerden bij respectievelijk de FIFA en de CBV (Coaches Betaald Voetbal, red.) ronduit hypocriet. “Van Gaal staat helemaal buiten deze zaak. Wij hebben nooit met hem gesproken. Ja, een paar maanden voor het WK, maar dat ging alleen over hoe het hem verging in Spanje. Hij heeft wel Frank gepolst, maar die zou nog twee jaar bij Ajax blijven. Barcelona heeft pas heel laat voor ons beiden interesse getoond nadat wij zeiden dat we van ons contract afwilden. Het is toch logisch dat de club eerst de interesse van de speler peilt, anders heeft het geen zin om met werkgever te onderhandelen. Zo zal Ajax het zelf ook doen.”

Hij benadrukt nog eens dat geld niet zijn belangrijkste drijfveer is. Ofschoon hij bij Barcelona netto vijf keer zoveel kan verdienen. “Ons salaris bij Ajax is nu ook goed. Ik ben in 1991 uit eigen beweging van Ajax naar FC Twente gegaan omdat ik dat belangrijk vond voor mijn ontwikkeling. Toen heb ik flink ingeleverd. Twee jaar later kwam ik terug bij Ajax en begon met drie ton bruto, exclusief premies. Pas de laatste twee jaar hebben Frank en ik goed verdiend, zo'n 1,2 miljoen gulden netto. In Nederland absolute top, maar internationaal stelt het niet veel voor. Komt ook door ons belastingklimaat. Ik denk niet dat ik van Ajax op 10 september wat op m'n rekening krijg bijgeschreven. Maar ik heb nog een potje gereserveerd.”

Met een schuin oog volgt Ronald de Boer de overige ontwikkelingen in de Nederlandse voetbalwereld. “Ajax wordt weer kampioen. Feyenoord is verder dan PSV. Vitesse moet je niet uitvlakken. AZ en Cambuur lijken volwassener dan andere gepromoveerde ploegen van de afgelopen jaren.” En over de moeizame zoektocht naar een nieuwe bondscoach. “Als Cruijff en Van Gaal het niet doen, acht ik Adriaanse een geschikte kandidaat. Hij heeft een uitgesproken mening, eist veel van de spelers en houdt van duidelijkheid. Dat is belangrijk. Ronald Spelbos is ook een bekwame man. Ik heb hem bij Ajax en Twente meegemaakt. Hij is tactisch goed onderlegd en durft te zeggen waar het op staat. Maar ik weet niet wat hij kan op het hoogste niveau. Bij Vitesse kreeg hij niet de ruimte voor een professionele aanpak, daarom ging het mis.”

Na de interland tegen Brazilië en de gemiste strafschop heeft hij een week lang slecht geslapen. Maar nu lijkt die zinderende halve finale al weer ver weg. “De zaak met Ajax houd je elke dag bezig, vreet aan je. Steeds hoop je op dat bevrijdende telefoontje. Gelukkig zie ik alleen foto's van de gemiste strafschop van Cocu. Ik hield in, wachtte tot Taffarel viel, maar hij bleef staan. Achteraf had ik de bal gewoon door het midden erin moeten rossen.”

Zijn ploeggenoten hebben hem niet van verraad beschuldigd. Met Richard Witschge heeft hij afgelopen weekeinde nog gegolfd. En in de supermarkt merkt hij weinig van onvrede bij het publiek. “De mensen willen liever dat ik blijf, maar ze gunnen me een transfer.” Hij stapt op, doet de tv aan, zoekt naar de sportpagina op Teletekst, ziet in een oogwenk dat Gullit trainer is geworden van Newcastle, schakelt door naar de aandelenkoersen en zucht. Het zit de gebroeders De Boer deze dagen niet mee.