SPIRALEN VAN ORKAAN ONTSTAAN IN WOLKMUUR ROND STIL 'OOG'

Iedere zomer en herfst wordt het zuidoosten van de Verenigde Staten geteisterd door orkanen, die in het westen van de Atlantische Oceaan ontstaan en via het Caribisch gebied naar de Amerikaanse kust trekken. Om de koers van deze verwoestende hurricanes te kunnen voorspellen, worden de stormsystemen uit satellieten en - op kortere afstanden - met behulp van radar nauwlettend in de gaten gehouden. Nauwkeurige analyses van de radarbeelden van drie orkanen hebben nu nieuwe details van de spiraalvormige structuur rond het 'oog' aan het licht gebracht, zo melden drie Amerikaanse onderzoekers in de Monthly Weather Review (126, pag. 1749).

Robert Gall, John Tuttle en Peter Hildebrand, van het National Center for Atmospheric Research in Boulder, Colorado, hebben radarwaarnemingen bestudeerd van de orkanen Hugo (1989), Andrew (1992) en Erin (1995). Deze orkanen bewogen over of dicht langs radarstations op het vasteland, waardoor uit hun radarreflecties heel gedetailleerde beelden konden worden samengesteld. Op deze radarbeelden zijn rond het 'oog' van de orkanen spiraalvormige banden te zien die duidelijk verschillen van de dikke, vaak ook spiraalsgewijs gerangschikte banden met onweerswolken die op grotere afstanden rond het centrum van een orkaan draaien.

De spiraalvormige structuren blijken te ontspringen uit de wolkenmuur rond het oog van de orkaan: het rustige, wolkenloze centrum dat aan de grond een diameter van zo'n 20 tot 50 kilometer heeft. De banden zijn acht tot tien kilometer dik, ongeveer zes kilometer hoog en kunnen tot op honderd kilometer van het centrum van de orkaan worden gevolgd. Zij draaien mee met de stromingen rond het oog en bewegen tevens buitenwaarts met snelheden rond de 10 meter per seconde. De banden zijn wat warmer dan hun omgeving en bevatten wat meer waterdamp en ook de lucht stijgt er sneller op dan elders. Hun beweging is goed te volgen wanneer de afzonderlijke radaropnamen als een film worden afgedraaid.

De onderzoekers denken dat deze spiraalvormige structuur in alle zware orkanen voorkomt, maar zij kunnen in dit stadium alleen nog maar gissen naar het mechanisme dat er aan ten grondslag ligt. Ook hun rol in de dynamica van de orkaan is nog onbekend. De structuren lijken op de wolkenrollen die als gevolg van convectie op het grensvlak van luchtstromingen kunnen ontstaan, hoewel hun hoogte in dit geval groter is dan men zou verwachten bij een gewone wolkenrol. Misschien zijn de omstandigheden in de binnenste honderd kilometer van een orkaan over zo'n groot hoogtebereik voldoende onstabiel om structuren te doen ontstaan die kenmerkend zijn voor wolkenrollen, aldus de onderzoekers.