Kroonraad

Wat is het nou, valse bescheidenheid of arrogantie? Nederland, recentelijk in Parijs nog geroemd om het beste voetbal van de wereld, kan maar geen bondscoach vinden. De gegadigden trekken zich terug achter een muur van excuses: hartproblemen, schoolgaande kinderen op Cyprus, madame is niet gecharmeerd. Wim Jansen bakt het nog bruiner: Oranje zonder kwalificatieduels is niet spannend genoeg.

We hebben een formateur nodig. Mijn gedachten gaan uit naar een ruisende figuur. Misschien moet het wel een man zijn die al met één been in het graf staat - die wordt minder tegengesproken. De beroepsbemiddelaar mag smaak noch kraak hebben. Iemand zonder ironie, zonder tatoeages van succes en welvaart, zonder duidelijke levensstijl. Wel mag hij zwaar aan het leven tillen om de schijn te wekken van enige historiciteit. Het anti-type van KNVB-directeur Arie van Eijden dus. Leeft Jaap van der Lek nog?

Nederland koketteert graag met transparantie van handel en wandel. De democratie heet er gezuiverd te zijn van lobby's, verborgen agenda's, geheimdoenerij. Voetbal staat dus buiten de democratie. Het gekonkel van Van Eijden en Cruijff begint zo langzamerhand junta-achtige dimensies te krijgen. De heren lijden aan conclaafziekte. Ze zijn fluistergek. Het liefst zouden ze van conclaafje naar conclaafje leven tot het jaar 2000. Tussentijds mogen de klerken van Voetbal International druppelsgewijs noteren wat de verhevenen zo al door het hoofd schiet: Jansen had gekund, Van Gaal niet.

Van Eijden en Cruijff hebben zich geïnstalleerd als een mini-kroonraad van Oranje. Wie ooit nog bondscoach wil worden zal zich in de gratie van het zelfbenoemde koningskoppel moeten weten te manoeuvreren. Er zal geofferd moeten worden. Het eerste patrijsje dat geschoten wordt, gaat naar Danny. Of houdt Johan meer van een bakje verse haring? Kan ook worden overgevlogen. Voor Arie is het nog makkelijker: Barretje Hilton, de Oesterbar, Yab Yum desnoods, het is allemaal te belopen. Kietelkunst wordt het ultieme criterium van de kandidaat bondscoach.

Nederlandse trainers worden in het buitenland aangemerkt als een keurkorps. Het kan niet lang meer duren of zelfs Mark Wotte en Gert Kruys worden vanuit Europese hoofdsteden bestookt met hitsige faxen. Als Foppe de Haan niet zo ijsgebonden was had hij al tien jaar bij Bari of Cagliari gezeten. Half Spanje trekt aan Adri van Tiggelen, maar Adri kan de fijne motregen die over Spangen valt niet missen. Sef Vergoossen? Twaalf Griekse reders zijn bereid om hem op de schouders door de stad van hun club te dragen. Edward Sturing komt er ook aan: als hij naast Aalbers op de bank zit weet ik wel wie de genius is.

Cruijff en van Van Eijden kijken hoog over dit kapitaal heen. Zo er ooit nog een bondscoach komt, zal het een tot leven gewekte mummie zijn. De twee keuzeheren komen volgens mij uit bij een illusieloze onderdaan. Liefst een wat oudere heer die, zoals wijlen Stefan Kovacs bij Ajax, zorgt dat er balletjes in de soep zijn, de namen van de spelersvrouwen van buiten heeft geleerd en nog een enkele keer vief opveert voor de camera. Over tactiek en techniek wordt in Barcelona beslist. De uitgebluste George Kessler beantwoordt aan dit profiel. Geert Meijer, de assistent van Beenhakker bij Feyenoord, zou ook kunnen. Meijer is de ideale vazal: kampioen-nabootser tot in de rimpels van zijn regenjas toe. Nog dezelfde avond dat Beenhakker met een permanentje in de Kuip verschijnt, zijn de krulspelden van mevrouw Meijer zoek.

Onduidelijk blijft waarom de KNVB Johan Cruijff tot het eigen cenakel heeft verheven. Macht is voor Cruijff vetomacht. Dat was geweten. Coaches die qua stijl en temperament aanleunen bij Louis van Gaal zullen nooit de zegen van de Verlosser krijgen. Van Gaal zelf al helemaal niet. Johan is een sierlijke, beminnelijke verteller, maar wie zijn uitstraling probeert te benaderen wordt genadeloos afgerekend. Vraag dat maar aan Rinus Michels. Als het aan Johan ligt speelt Nederland het EK zonder coach. En zit er in het jaar 2000 een lichtjes geknakte man - Will van Rhee? - met een oordopje op de bank.