Hoop op nieuwe uitspraak in slepende ruzie Westerkerk

Het conflict tussen dominee F. Oosterwijk en delen van de Westerkerkgemeente bereikte deze week een climax. Temidden van bemiddelingspogingen op lokaal en nu op provinciaal niveau, ettert de ruzie voort. “Ter Lindens geest waart er nog rond.”

AMSTERDAM, 29 AUG. De hervormde provinciale kerkvergadering Noord-Holland zal zich volgende week in een spoedzitting buigen over het slepende conflict in de Westerkerkgemeente in Amsterdam. Na de mislukte bemiddelings-pogingen op lokaal niveau tussen dominee F. Oosterwijk en haar tegenstanders, het comité 'Red de Wester', kijkt het Amsterdamse kerkbestuur nu vol verwachting uit naar een provinciale uitspraak. Ondertussen blijven de ruziënde partijen in hun loopgraven.

Het conflict draait om de positie van de Maastrichtse dominee F. Oosterwijk, die in 1995 de bekende dominee Nico ter Linden opvolgde. Volgens comité 'Red de Wester' is Oosterwijk 'onbekwaam in de omgang met gemeente'. Anderen roemen juist haar kwaliteiten als predikante.

Sommige collega's van Oosterwijk menen dat dominee Ter Linden allereerst verantwoordelijk is voor de spanningen in de Westerkerk. Hij heeft het gemeentewerk niet willen en kunnen loslaten na zijn vertrek, zegt dominee W.G.J. van der Sluys, de langst in Amsterdam wonende van de 25 hervormde hoofdstedelijke predikanten. “Zijn geest waart daar nog steeds rond. Er zijn nog allerlei zaken waar hij een stevige vinger in de pap lijkt te hebben.”

Bovendien staat het Amsterdamse kerkbestuur volgens Van der Sluys “keihard achter” Oosterwijk. “Haar positie als predikant is ijzersterk. Predikanten verdienen niet erg veel, maar als je eenmaal benoemd bent, ben je niet meer weg te krijgen.” Oosterwijk is aangeslagen door de hele kwestie en durfde nauwelijks meer aan het werk te gaan, vertelt Van der Sluys. “Ik heb haar geadviseerd zich zo veel mogelijk te laten zien en zo veel mogelijk te preken. Dat is het verstandigste wat ze kan doen sinds ze op de prestigieuze kansel van de Westerkerk is afgekomen.”

Maar het damescomité dat jarenlang de bloemen in de Westerkerk heeft verzorgd, heeft het gevoel dat het door de komst en het optreden van Oosterwijk uit de kerk is 'weggepest'. Dat is één van de oorzaken voor de “onhoudbare situatie” in de kerk, vindt de bekende Amsterdamse advocaat P. Verloop, die enige jaren bestuurder was van de Westerkerk.

Verloop vreest dat handhaving van Oosterwijk onvermijdelijk tot de ondergang van de Westerkerkgemeente leidt en heeft vele brieven aan medestanders en kerkelijke instanties geschreven om tot herstel van het kerkelijke leven te komen.

Hij is al jaren lid van de Westerkerkgemeente. “Ik ben er getrouwd, mijn dochter is er aangenomen en later ook getrouwd en mijn vrouw heeft jarenlang met een enthousiaste groep dames die door mevrouw Ter Linden, de echtgenote van de toenmalige predikant, was bijeengebracht, de bloemen verzorgd. En ikzelf ben er op verzoek van Ter Linden, die ik van feesten en partijen al wel kende, destijds kerkeraadslid geworden. Toen was de Westerkerk nog een fijne plek. Niet alleen voor de mensen uit buurt, maar van elders uit Amsterdam en uit het Gooi - zeg maar, mensen met hoge maatschappelijke posities. Voor iedereen was er steun en troost - ook voor de intelligentsia en voor min of meer buitenkerkelijke mensen zoals ik die maar een paar keer per jaar komen.”

Over de huidige situatie zegt Verloop dat de kerk bij het vertrek van Ter Linden “zo nodig moest stunten met een vrouwelijke predikant uit Maastricht”. “Ik heb niets tegen vrouwelijke dominees, maar deze...: wat een vrouw. In de eerste plaats is haar Nederlands niet netjes en ze heeft ook geen mooie woordkeuze. Door al dat gestunt met haar blijft er niets van deze kerk over en wordt een levensvatbare gemeente hardhandig de nek omgedraaid. Zou het niet beter zijn een of twee zondagen in de maand een predikant te laten optreden die de oude Westerkerkers wel ligt en het verder maar aan haar over te laten?”

Niet minder uitgesproken stelt de oud-bierbrouwerijdirecteur P. Kranenberg zich op. Volgens hem is het de Westerkerkgemeenschap onder de twee na-oorlogse predikanten goed gegaan. “Eerst hadden we dominee Visser, een linksgerichte man met een groot sociaal gevoel en vervolgens Ter Linden, een middenrechtse, heel intelligente predikant die ik hier min of meer zelf heb kunnen binnenhalen. Onder zowel Visser als Ter Linden ben ik een tijdlang president-kerkvoogd geweest en natuurlijk waren er in hun tijd ook de nodige conflicten en stevige problemen. Maar zij waren zo beschaafd om de pers te mijden.”

Kranenberg hoopt dat Oosterwijk alsnog bereid zal zijn te overleggen met haar tegenstanders of tenminste met haar voorgangers. “Een overleg van Visser, Ter Linden en Oosterwijk zonder derden erbij zou een basis kunnen vormen. Als ook dat niet lukt, weten we waar we aan toe zijn.”

Dominee Oosterwijk geeft geen interviews meer, maar merkt deze week in het opinieblad Hervormd Nederland op, dat ze inmiddels haar draai in de Westerkerk heeft gevonden.

Collega-dominee G. Lensink, 22 jaar in Amsterdam, wijst op de geringe collegialiteit onder predikanten. “Ze houden zich het liefst afzijdig van dergelijke zaken want iedereen vecht voor zijn eigen hachje.”